نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٣
روحانیت از ثمره آن بهره برداری نکرد و نتیجهاش را امروز میبینیم . مشروطیت ایران را روحانیت به ثمر رسانید ، اما آن را ادامه نداد و بهره برداری نکرد و لهذا طولی نکشید که یک دیکتاتوری خشن روی کار آمد ، و از مشروطیت جز نام باقی نماند ، بلکه تدریجا در مردم سوء ظن پدید آمد که اساسا رژیم استبداد از رژیم مشروطه بهتر بوده است و مشروطیت گناه است . حتی در جنبش تنباکو اظهار تأسف میشود که روحانیت با لغو امتیاز رژی کار خود را تمام شده تلقی کرد در صورتی که میتوانست پس از آن آمادگی مردم ، یک نظام واقعا اسلامی به وجود آورد . نهضت اسلامی ایران در حال حاضر در مرحله نفی و انکار است . مردم ایران یکدست علیه استبداد و استعمار قیام کردهاند . مرحله نفی و انکار ، به دنبال خود مرحله سازندگی و اثبات دارد به دنبال " لا اله " باید " الا الله " بیاید . در هر نهضت مرحله سازندگی و اثبات از مرحله نفی و انکار دشوارتر است . اکنون این نگرانی در مردم هوشمند پدید آمده است که آیا باز هم روحانیت کار خود را نیمه تمام خواهد گذاشت ؟
٤ - رخنه فرصت طلبان
رخنه و نفوذ افراد فرصت طلب در درون یک نهضت از آفتهای بزرگ هر نهضت است . وظیفه بزرگ رهبران اصلی اینست که راه نفوذ و رخنه اینگونه افراد را سد نمایند . هر نهضت مادام که مراحل دشوار اولیه را طی میکند سنگینیش بر دوش افراد مؤمن مخلص فداکار است ، اما همینکه به بار نشست و یا لااقل نشانههای بار دادن آشکار گشت و شکوفههای درخت هویدا شد ، سر و کله افراد فرصت طلب پیدا