نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣

داده‌اند تا آنجا که عدل و آزادی را فدای نظم و امنیت کرده‌اند یعنی به‌ بهانه نظم و امنیت مانع رشد آزادی شده‌اند و این همان چیزی است که‌ مستبدان و ستمگران می‌خواهند . ستمگران و مستبدان همواره به بهانه برقراری‌ نظم و حفظ امنیت ، آزادی را که عالیترین موهبت الهی است و جوهر انسانیت است کشته‌اند و عدل را زیر پا قرار داده‌اند .
کواکبی در رابطه نظم و آزادی ، برای آزادی حق تقدم قائل است و در رابطه دین و سیاست و یا دین و آزادی ، دین را عامل با ارزش تحصیل آزادی‌ واقعی و بیدار کننده احساس سیاسی می‌شمارد و در رابطه علم و آزادی یا علم‌ و سیاست معتقد است همه علوم الهام بخش آزادی نیستند و از نظر آگاهی‌ اجتماعی دادن ، در یک درجه نمی‌باشند . لهذا مستبد از برخی علوم نمی‌ترسد بلکه خود مروج و مشوق آن علوم است ، اما از برخی علوم دیگر سخت وحشت‌ دارد زیرا به مردم آگاهی و شعور سیاسی و اجتماعی می‌دهد و احساس‌ آزادیخواهی و مبارزه با اختناق و فشار استبداد را در افراد بر می‌انگیزد .
کواکبی می‌گوید : " مستبد را ترس از علوم لغت نباشد ، و از زبان آوری بیم ننماید مادامی که در پس زبان آوری حکمت شجاعت انگیزی نباشد که رایتها برافرازد یا سحر بیانی که لشکرها بگشاید [١] . چه او خود آگاه است که‌ روزگار از امثال کمیت و حسان شاعر [٢] زادن بخل ورزد که با اشعار خویش جنگها بر