نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣

نظامات با موازین و معیارهای اسلامی ، سید چگونه می‌اندیشیده است ؟ همچنانکه علی رغم مبارزه پیگیرش با حکومتهای مستبده زمان خود ، فلسفه‌ سیاسی اسلامی را که خود می‌پسندیده دقیقا عرضه نداشته است که به چه شکل و چه الگوئی هست شاید بدانجهت که مبارزات پیگیرش با استبداد و استعمار امان نمی‌داده که به این مسائل بپردازد . و شاید بدانجهت که مبارزه با استبداد و استعمار را نخستین گام در راه انقلاب و رستاخیز اسلامی می‌دانسته‌ و معتقد بوده ملت مسلمان هر گاه این گام اول را درست بردارد ، در گام‌ دوم ، خود خواهد دانست که چه بکند ، و ممکن است اینها را از نوعی نقص‌ و کمبود در کار سید تلقی کرد .

امتیازات سید

سید جمال از یک سلسله مزایای طبیعی و اکتسابی برخوردار بوده که در مجموع نظیری برایش نمی‌توان یافت . از نظر طبیعی اولا از هوش و استعداد خارق‌العاده‌ای برخوردار بوده که به‌ ندرت در میان افراد بشر نظیری برایش می‌توان یافت . این چیزی است که‌ همه کسانی که او را از نزدیک دیده‌اند بدان معترفند . ثانیا نفوذ کلام و قدرت القاء و تلقین فوق‌العاده‌ای داشته است . گوئی از نوعی هیپنوتیزم و سحر کلام برخوردار بوده است . در خطابه هایش که در مصر ایراد کرده گاه‌ ولوله ایجاد می‌کرده مردم را بر حال و وضع خود سخت می‌گریانده و به هیجان‌ می‌آورده است . از نظر اکتسابی اولین امتیازش این است که فرهنگش فرهنگ اسلامی است‌ . تحصیلات اولیه سید در قزوین و تهران و