نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢

بر آورد ، پس دیوارها بشکافد و طلسم اعظم بشکند " [١] .
این اسطوره همان داستان " مسجد مهمان کش " است که در کتاب مثنوی‌ جلد سوم آمده است و علی الظاهر سید این داستان را از همان کتاب اقتباس‌ کرده است ولی نخواسته است در محیطی غیر اسلامی این اسطوره را با نام‌ مسجد بیان کند .

آرمان سید

می‌توان گفت که آرمان اصلاحی سید و جامعه ایده‌آلش در جامعه‌ای اسلامی‌ خلاصه می‌شود که وحدت بر سراسر آن حاکم باشد ، اختلافات نژادی ، زبانی ، منطقه‌ای ، فرقه ای ، بر اخوت اسلامی آنها فائق نگردد و وحدت معنوی و فرهنگی و ایدئولوژیکی آنها را آسیب نرساند ، مردم مسلمان مردمی باشند آگاه و عالم و واقف به زمان و آشنا به فنون و صنعت عصر ، و آزاد از هرگونه قید استعمار و استبداد ، تمدن غربی را با روح اسلامی نه با روح‌ غربی اقتباس نمایند ، اسلام حاکم همان اسلام نخستین باشد بدون پیرایه ها و ساز و برگها که بعدها در طول تاریخ به آن بسته شده است ، روح مجاهدگری‌ به مسلمانان باز گردد ، احساس عزت و شرافت نمایند ، زیر بار ظلم و استبداد و استعباد نروند .
تا آنجا که ما اطلاع داریم سید آرمانی در مورد نظام ارباب و رعیتی حاکم‌ بر جامعه اسلامی آنروز و همچنین در مورد نظام خانوادگی و هم نظام آموزشی‌ علوم اسلامی که به آنها دلبستگی فراوان داشته ابراز نکرده است ، معلوم‌ نیست از نظر انطباق آن

---

[١] " سیری در اندیشه های سیاسی عرب " صفحات ٩٩ - ١٠٠ نقل از عروشالوثقی صفحات ٢٢٣ - . ٢٢٤