نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠
دردهائی که سید جمال در جامعه اسلامی تشخیص داد عبارت بود از :
١ - استبداد حکام
٢ - جهالت و بیخبری توده مسلمان و عقب ماندن آنها از کاروان علم و
تمدن
٣ - نفوذ عقائد خرافی در اندیشه مسلمانان و دور افتادن آنها از اسلام
نخستین
٤ - جدائی و تفرقه میان مسلمانان ، به عناوین مذهبی و غیر مذهبی
٥ - نفوذ استعمار غربی
سید برای چاره این دردها و بدبختیها از همه وسائل ممکن : مسافرتها ،
تماسها ، سخنرانیها ، نشر کتاب ، مجله ، تشکیل حزب و جمعیت ، حتی ورود
و خدمت در ارتش بهره جست . در عمر شصت ساله خود [١] ازدواج نکرد و
تشکیل عائله نداد ، زیرا با وضع غیر ثابتی که داشت که هر چندی در کشوری
به سر میبرد و گاهی در تحصن یا تبعید یا تحت نظر بود نمیتوانست
مسئولیت تشکیل خانواده را بر عهده گیرد .
سید چاره دردهائی که تشخیص داده بود در امور ذیل میدانست :
١ - مبارزه با خود کامگی مستبدان .
٢ - این مبارزه را چه کسی باید انجام دهد ؟ مردم . مردم
[١] تولدش در سال ١٢٥٤ قمری و وفاتش ( شهادتش ) در ١٣١٤ بوده است .