نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨

خود نیانگیزد " [١] .
و هم ایشان می‌گویند : " سید جمال الدین با تیغ زبان و نوک قلم خود زمینه سازی کرد و شالوده‌ اصلی قبول حکومت مشروطه جدید را در ذهن علمای روحانی مملکت فراهم آورد . در روزی که علمای بزرگ تهران و عتبات در صدر نهضت مشروطه قرار گرفته‌ بودند معلوم شد حسن ظن و حدس صائب سید جمال الدین درباره عنصر مشروطه‌ ساز ایران به خطا نرفته بود و از حرکت تمرد تنباکو تا مهاجرت به قم و پشتیبانی علما از مشروطه خواهان در برابر کودتای باغشاه همه جا روح او راهنمای کسانی بود که هر یک در مقام مقتدی الانامی قرار دارند " [٢] .
امتیاز دیگر سید جمال اینست که با اینکه به اصطلاح مردی تجددگرا بود و مسلمانان را به علوم و فنون جدیده و اقتباس تمدن غربی می‌خواند و با بیسوادی و بیخبری و عجز فنی و صنعتی مسلمانان به پیکار برخاسته بود ، متوجه خطرهای تجدد گرائیهای افراطی بود . او می‌خواست مسلمانان علوم و صنایع غربی را فرا گیرند ، اما با اینکه اصول تفکر مسلمانان یعنی جهان‌ بینی آنها جهان بینی غربی گردد و جهان را با همان عینک ببینند که غرب‌ می‌بیند مخالف بود . او مسلمانان را دعوت می‌کرد که علوم غربی را بگیرند اما از اینکه به مکتبهای غربی بپیوندند آنها را برحذر می‌داشت . سید جمال‌ همانگونه که با استعمار سیاسی غرب پیکار می‌کرد با استعمار فرهنگی نیز در ستیزه بود . با متجددانی که