انديشه اجتماعى در روايات امر به معروف و نهى از منكر - صديق اورعى، غلامرضا - الصفحة ٧٨ - ٢ - ٨ سازمان اجتماعى جدايى و توافق
قرار مىگيرد و شايد نوعى از توافق بر سر آن حاصل گردد.
يك سازمان تازه تأسيس و ارادى را در نظر بگيريد، مثل يك شركت تعاونى مصرف.
ابتدا طرح سازمانى، يعنى طرح تفكيك موقعيتها، نقشها و پايگاهها تهيه مىشود و سپس به تصويب مؤسسان مىرسد. از آن پس، هر كس عضو مىشود، طرح سازمانى را مطالعه مىكند و مىپذيرد. موقعيت مدير عامل، موقعيت اعضاى هيأت مديره، موقعيت بازرس و موقعيت عضو عادى مشخص مىگردد؛ يعنى تمايز و جدايىهاى سازمانى طراحى مىشود و مورد قبول و توافق قرار مىگيرد.
اگر دقيق شويم، تمايز و جدايى، ذاتىِ سازمان است و قوام سازمان بودن گروه، به همين جدايى و تمايز است؛ همانطور كه دوام سازمان نيز به نوعى توافق بر اين تمايز وابسته است. اين كه برخى از جامعهشناسان در تقسيمبندى نظريههاى جامعهشناسى، آنها را به دو نحله وفاق و تضاد تقسيم كردهاند، به اين امر برمىگردد. با اين تذكر كه تمايز و جدايى، ذاتىِ سازمان است، شايد حتّى بتوان از اين هم دقيقتر گفت كه تمايز و تفاوت، ذاتىِ سازمان است، امّا آيا اين تمايز الزاماً شكاف است؟ اگر قايل شويم كه تمايز موقعيتها، تفكيك و شكاف و جدايى است، آيا تمايز و شكاف الزاماً تضاد است؟ به يقين مىدانيم چنين امرى ضرورى است. چهبسا تمايز و جدايى كه ضديت نباشد و سرسپردگى و تمايل و محبت ايجاد كند. پس تضاد (ضديت) ذاتىِ سازمان اجتماعى نيست؛ همانطور كه درباره توافق بر تمايزها، قبول تمايزها يا تحمل تمايزها بايد گفت در سازمانهاى مختلف و در زمانهاى گوناگون از عمر يك سازمان، ميزانى از هر كدام يا فقط يكى از اين حالتها مىتواند در سازمان اجتماعى وجود داشته باشد و توافق بر تمايز نيز ذاتىِ همه سازمانهاى اجتماعى نيست.
تفكيك و تمايز موقعيتها، با تفكيك و تمايز نقشها و پايگاهها همراه است. بيشتر سازمانهاى اجتماعى بزرگ در پايگاههاى اجتماعى مربوط به موقعيتهاى سازمانى خود، ارزشهاى دارايى، اقتدار و احترام را توزيع مىكنند، ولى اين امر عموميت