انديشه اجتماعى در روايات امر به معروف و نهى از منكر - صديق اورعى، غلامرضا - الصفحة ١٢٧ - ٦ - ١ ترس
٦- ١. ترس
ترس، يكى از انگيزههاى ترك امر به معروف و نهى از منكر است.[١] خداوند شخص را در روز قيامت نگه مىدارد و به او مىگويد: وقتى چنين و چنان (عملى) را ديدى، چه چيز مانع تو شد كه درباره آن سخن بگويى؟ شخص مىگويد: خدايا ترسيدم. خداوند مىگويد: من سزاوارتر بودم كه از من بترسى.
در اين روايت، به انگيزه ترس در ترك امر به معروف و نهى از منكر تصريح شده است.
در مواردى، مورد ترس نيز مشخص شده است؛ مانند ترس از فشارهاى اقتصادى يا ترس از ناامنى. امام صادق عليه السلام فرمود: «اى مردم! بر رعايت ارزشها و هنجارهاى دينى تأكيد، و از ضد ارزشها و نابهنجارىهاى دينى جلوگيرى كنيد؛ زيرا امر به معروف و نهى از منكر، مگر را زودرس نمىكند و روزى را دور نمىسازد».[٢]
ترس از فرا رسيدن زود هنگام مرگ و دور شدن روزى به عنوان انگيزههاى ترك امر به معروف و نهى از منكر، آن قدر فراگير بوده كه در روايات معصومان، در مورد آن هشدار داده شده است.
همين ترس، به عنوان انگيزه ترك امر به معروف و نهى از منكر در روايات مربوط به تقيه (حفظ و استمرار مخفيانه خرده فرهنگ مؤمنان) و نيز روايات مربوط به تعيين شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر مطرح شده است. در چنين مواردى، ترك امر و نهى براساس ترس، ناپسند نيست، بلكه در مواردى به آن فرمان هم داده شده است.
امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «امر به معروف و نهى از منكر، بر شخصى واجب است كه توان آن را داشته باشد و بر جان خويش و جان يارانش نترسد».[٣]
[١]. ر. ك: نورى، حسين بن محمّدتقى، مستدرك الوسائل، روايت ١٣٨٣٥.
[٢]. ر. ك: حُرّ عاملى، محمّد بن حسن، وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ١٢٥، روايت ٢١١٥٠.
[٣]. ر. ك: همان، روايت ٢١١٤٨.