اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٤٨ - الف - شناخت عظمت پروردگار

ه- آسيب ديدن عقل:

آنچه تاكنون از زيانهاى تكبّر آورديم نشان دهنده آن است كه خصلت زشت خود پرستى با همه سجاياى انسانى درتضادّ است و روشن است كه چنين كارى با فطرت و خردنيز سازش ندارد و خودخواهى و نخوت، كارى غيرمعقول و نابخردانه است باز ازامام على عليه‌السلام بشنويم:

«شَرُّ افاتِ الْعَقْلِ الْكِبْرُ»[١]

بدترين آفت خرد، خودخواهى است.

و نيستى:

و درنهايت، انسان خودخواه به وادى نيستى سقوط خواهد كرد و كاخ آرزوهايش ويران خواهد شد و آنگاه به خود مى‌آيد كه ديگر فرصتى براى جبران خسارتها باقى نمانده است و از دام شيطانى رها نخواهد شد. اين بخش را نيز با سخنى از اميرالمؤمنان (ع) به پايان مى‌بريم:

«بِكَثْرَةِ التَّكَبُّرِيَكُونُ التَّلَفُ»[٢]

تلف و نابودى به زيادى تكبّر است.

درمان تكبّر[٣]

كبر، همانند ساير بيماريهاى اخلاقى به وسيله «شناخت و درك صحيح» و «عمل» درمان مى‌شود.

آنچه شناختش به منظور درمان كبر، لازم است، عبارتند از: عظمت پروردگار و ناچيزى انسان:

الف- شناخت عظمت پروردگار:

از جمله دلايل كبر ورزى، غفلت متكبر نسبت‌

[١] - شرح غررالحكم، آمدى، ج ٤، ص ١٧٨

[٢] - همان مدرك، ج ٣، ص ٣٢٧

[٣] - اين قسمت از بحث: بَيانُ الطَّريقِ فى‌ مُعالَجَةِ الْكِبْرِ وَاكْتسابِ التَّواضُعِ. درمحجةالبيضا اقتباس شده است