اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ١٥٤ - ب - غفلت از عيوب خويشتن

الف- عداوت و كينه توزى:

يكى از انگيزه‌هايى كه انسان را به عيبجويى از ديگران، وا دار مى‌كند، عداوت و دشمنى است، چنان كه شاعر عرب مى‌گويد:

چشمى كه از روى خشنودى بنگرد، از ديدن هر عيبى، ناتوان است، ولى چشم خشم و ناخشنودى، بديها و زشتيها را ظاهر مى‌كند.

ب- غفلت از عيوب خويشتن:

كسانى كه تنهاديگران را تحت نظر بگيرند و مراقب اعمال و رفتار آنها باشند، تا نقطه ضعفى از آنان به دست آورند، درواقع از عيبهاى خود، غافل هستند. على‌عليه‌السلام مى‌فرمايد:

«عَجِبْتُ لِمَنْ يُنْكِرُ عُيُوبَ النَّاسِ وَنَفْسُهُ اكْثَرُ شَىْ‌ءٍ مَعاباً وَلا يُبْصِرُها»[٢]

تعجب ميكنم ازكسى كه از ديگران عيبجويى مى‌كند، در حالى كه خودش بيش از همه عيب دارد و آنها رانمى‌بيند.

حضرت على عليه‌السلام فرمود:

«لا تَتَبَّعَنَّ عُيُوبَ النَّاسِ فَانَّ لَكَ مِنْ عُيُوبِكَ انْ عَقَلْتَ ما يَشْغُلُكَ مِنْ انْ تَعيبَ احَداً»[٣]

عيوب مردم را جستجو مكن، زيرا تو خود داراى عيوبى هستى كه اگر خردمندى كنى آن عيوب، تو را از عيبجويى ديگران باز مى‌دارد.

همچنين درجاى ديگر فرمود:

«مَنْ ابْصَرَ عَيْبَ نَفْسِهِ لَمْ يَعِبْ احَداً»[٤]

[١] - جامع السعادات، ج ٢، ص ٢٧٨

[٢] - شرح غررالحكم، آمدى، ج ٤، ص ٣٤٠

[٣] - همان مدرك، ج ٦، ص ٢٩٢

[٤] - همان مدرك، ج ٥، ص ٢٨٣