اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ١٤ - مسؤوليت انسان

در برابر مكاتب الهى كه توجيهى خردپسند براى آفرينش جهان وانسان ارائه مى‌كنند، مكتبهاى مادى از تحليل منطقى و عقلايى آفرينش انسان و جهان ناتوانند؛ زيرا عقلِ فرمانروايى براى آفرينش نمى‌شناسند و در نظر آنان آفرينش اتفاقى و بى هدف و پوچ است. از اين رو، زندگى و مرگ انسان در نظر آنان توجيه خردپسندى ندارد.

مسؤوليت انسان‌

از نظر قرآن، انسان از ساير مخلوقات الهى ارزشمندتر است.[١] و به عنوان جانشين خدا در روى زمين، انتخاب شده است.[٢] خداوند او را مأمور به عبادت خود[٣] و عمران وآبادى زمين نموده‌[٤] و پس از مدّت زمانى محدود[٥] به سوى او باز خواهد گشت.[٦]

ازديدگاه اسلام، برترى انسان از ساير موجودات، درقوه عقلانى و قدرت انتخاب و اختيار اوست، همين ويژگى انسان است كه او را مسؤول اعمال و رفتارش قرار داده و او را سزاوار اجر و پاداش يا عذاب و كيفر مى‌كند.

انسانى كه خود را مسؤول مى‌داند و اعمال و رفتارش را در نظامى دقيق، تحت كنترل مى‌بيند،[٧] لحظه‌اى غافل نبوده و هر لحظه خود را در محضر خدا مى‌بيند و اشتغال به غيرخدا را دورى از او و مايه سقوط ونابودى مى‌داند. به همين جهت قرآن كريم با لهو ولعب و كارهاى بيهوده‌اى كه سبب دورى از خداوند مى‌شوند مخالفت نموده و آن را بر انسان مسلمان، حرام كرده است.

[١] - اسراء، آيه ٧٠

[٢] - بقره، آيه ٣٠

[٣] - ذاريات، آيه ٥٦

[٤] - هود، آيه ٦١

[٥] - مؤمنون، آيه ١١٤

[٦] - بقره، آيه ٢٨

[٧] - ق، آيه ١٨