کلیات فقه اسلامی - علی نوری، علیرضا - الصفحة ١٤٥ - شرایط وجوب زکات

سخاوت و توجه به حقوق ديگران در آنان رشد مى‌كند و مفاسد اخلاقى كه در جامعه به خاطر فقر و فاصله طبقاتى و محروميت گروهى از جامعه به وجود مى‌آيد، با انجام گرفتن اين فريضه برچيده مى‌شود و همبستگى اجتماعى و پيشرفت اقتصادى در پرتو اين گونه برنامه‌ها تأمين مى‌گردد. بنابراين زكات، هم پاك كننده فرد و اجتماع است و هم پرورش دهنده بذرهاى فضيلت در افراد.

در ضمن از آيه فوق استفاده مى‌شود كه زكات يكى از منابع مالى دولت اسلامى است و حاكم اسلامى مى‌تواند زكات مردم را جمع‌آورى كرده و به مصارفش برساند.

شرايط وجوب زكات:

زكات در صورتى واجب مى‌شود كه مالك، بالغ، عاقل، آزاد و مجاز بر تصرف در مالش بوده و آن نيز به حد نصاب برسد.

نصاب‌گندم، جو، خرما و كشمش، رسيدن آن‌ها به ٨٤٧ كيلوگرم‌است و زكات آن‌ها ١١٠ است.

طلا دو نصاب دارد: يكى رسيدن آن به ٢٠ مثقال [١] شرعى كه در اين صورت ١٤٠ آن زكات است. دوم، اضافه شدن چهار مثقال شرعى به ٢٠ مثقال يادشده كه بايد ١٤٠ همه را به عنوان زكات بدهد اما اگر آن زيادى كمتر از ٤ مثقال شرعى باشد فقط بايد ١٤٠ بيست مثقال را به عنوان زكات بپردازد همين طور در هر چهار مثقالى كه اضافه مى‌شود.

نقره نيز دو نصاب دارد: يكى آن‌كه نقره به ١٠٥ مثقال معمولى برسد كه زكاتش ١٤٠ است دوم اين‌كه ٢١ مثقال به نصاب قبلى افزوده گردد كه ١٤٠ مجموع آن، زكات است.

ولى اگر آن زيادى كمتر از ٢١ مثقال باشد فقط زكات ١٠٥ مثقال واجب است و همين طور در هر ٢١ مثقالى كه افزوده مى‌شود.

شتر دوازده نصاب دارد: نصاب اول، پنج شتر و زكاتش يك گوسفند است نصاب دوازدهم ١٢١ شتر و بالاتر است و زكات آن از هر چهل شتر يك شترى است كه داخل سال سوم شده باشد.

گاو دو نصاب دارد؛ نصاب اول، سى گاو و زكاتش يك گوساله است كه داخل سال دوم شده باشد. دوم، چهل گاو و زكات آن يك گوساله ماده‌اى است كه داخل سال سوم‌

[١] - هر مثقال شرعى ١٨ نخود است