کلیات فقه اسلامی - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٢٤ - ٢- سنّت

مسح بعضى از سر لازم است ... سپس از عطف (رِجلَيْن) به كلمه رأس كه فرمود: «وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ» دانستيم كه مسح بعضى از پاها نيز كافى است .... [١]

عبدالأعلى مولى آل سام مى‌گويد: به امام صادق ٧ عرض كردم: به زمين خورده‌ام و ناخنم افتاده است؛ از اين رو، بر انگشت پايم پارچه‌اى بسته‌ام. اكنون در هنگام وضو چه كنم؟ حضرت فرمود:

اين مسأله و نظايرش را مى‌توان از كتاب خدا شناخت. خداوند عزّوجل فرموده: (وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ) [٢]

تو بر همان (پارچه) مسح كن. [٣]

شيخ انصارى در ذيل اين روايت مى‌نويسد: امام ٧ در اين بيان اشاره دارد كه حكم اين گونه مسائل با تأمل در ظواهر آيات به دست مى‌آيد و نيازى به سؤال كردن نيست. آن حضرت همچنين با اين بيان، سائل را به استنباط احكام از ظواهر قرآن تشويق مى‌كند. [٤]

بنابراين، ديدگاه اخباريين [٥] كه استبناط احكام از ظواهر قرآن را بدون مراجعه به روايات ممنوع مى‌دانند، ناتمام و خلاف ديدگاه اهل بيت : است. البته از آنجا كه آيات قرآن داراى ناسخ و منسوخ، عام و خاص، مطلق و مقيد، محكم و متشابه و ... مى‌باشند، استفاده هر گونه حكم شرعى يا معارف الهى از قرآن نيازمند تخصص و مهارت كافى در مبانى استنباط از جمله دانش تفسير است.

٢- سنّت‌

سنّت در لغت به معناى راه و روش است [٦] و در اصطلاح، گفتار، رفتار و تقرير معصوم ٧ را در برمى‌گيرد. [٧] در اعتبار و حجّيت سنّت بين فقهاى شيعه و سنى ترديدى‌

[١] - بحارالانوار، ج ٨٠، ص ٢٨٩، بيروت

[٢] - او (خداوند) در دين براى شما امور دشوار و حرجى قرار نداده است

[٣] - بحارالانوار، ج ٢، ص ٢٧٧

[٤] - ر. ك. فرائد الاصول المسمّى بالرسائل، شيخ مرتضى انصارى، ص ٣٧

[٥] - ر. ك. همان، ص ٣٤-٣٥

[٦] - ر. ك. المنجد، ماده سنّ‌

[٧] - ر. ك. اصول الفقه، محمد رضا مظفر، ج ٤-٣، ص ٦١