بیت المال و حقوق آن
(١)
پیشگفتار
٩ ص
(٢)
مقدمه
١١ ص
(٣)
1 تعریف بیت المال
١٥ ص
(٤)
2 تاریخچه پیدایش بیت المال
١٧ ص
(٥)
3 اهمیت بیت المال
٢١ ص
(٦)
1 زکات
٣٠ ص
(٧)
2 خمس
٣٧ ص
(٨)
3 جزیه
٤٠ ص
(٩)
4 خراج
٤٣ ص
(١٠)
5 انفال دولتی
٤٧ ص
(١١)
6 املاک دولتی
٤٩ ص
(١٢)
7 عشور
٥١ ص
(١٣)
8 هدیه
٥٥ ص
(١٤)
9 مالیات
٥٧ ص
(١٥)
1 امانتداری
٦٠ ص
(١٦)
2 علاقمندی به عمران و آبادانی
٦٢ ص
(١٧)
3 نگه نداشتن جانب خویشاوندان
٦٤ ص
(١٨)
4 نرمخویی
٦٦ ص
(١٩)
الف راه هرگونه استفاده شخصی از بیت المال بسته است
٧١ ص
(٢٠)
ب اتلاف بیت المال موجب ضمان است
٧٥ ص
(٢١)
ج اسراف بیت المال ممنوع است
٧٧ ص
(٢٢)
1 بازنگری در روشهای آموزش مفاهیم اخلاقی و دینی
٨٧ ص
(٢٣)
2 افزایش آگاهیهای عمومی
٨٨ ص
(٢٤)
3 وضع مقررات سخت
٨٩ ص
(٢٥)
4 گزینش متصدیان شایسته
٩٠ ص
(٢٦)
1 خیانت
٩٣ ص
(٢٧)
2 سوء مدیریت
١٠١ ص
(٢٨)
3 اسراف و تبذیر
١٠٢ ص
(٢٩)
1 سلب شدن اعتماد همگانی از متصدیان
١١٢ ص
(٣٠)
2 از میان رفتن ثروتها و تخریب منابع ملی
١١٣ ص
(٣١)
3 پیدایش نارضایتی و بروز شورش میان مردم
١١٥ ص
(٣٢)
منابع و ماخذ
١١٧ ص

بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٦٦ - ٤ نرمخویی

رزمندگان جنگ جمل چنين نقل كرده است: هنگامى كه على ٧ از جنگ جمل فراغت يافت، به كوفه آمد، وارد بيت‌المال شد و با بى‌اعتنايى بدان نگريست و گفت: «اى مال! مرا نمى‌توانى بفريبى!». سپس آن را ميان ما قسمت كرد. در اين هنگام دختركى از امام حسن ٧ يا امام حسين ٧ آمد و چيزى از آن اموال را برداشت. آن حضرت او را دنبال كرد و دست دخترك را گشود و آن مال را از چنگش بيرون آورد. گفتيم: اى امير مؤمنان! اين دخترك نيز در اين اموال حقى دارد. فرمود: آنگاه كه پدرش سهم خود را گرفت هر چه مى‌خواهد به دخترش بدهد ... [١]

نرم‌خويى‌

كارگزاران بيت‌المال و آن‌كس كه مسؤوليت تحصيل درآمد بيت‌المال را دارد بايد نسبت به مردمى كه مالشان را مى‌گيرد به نرمى رفتار كند و از هر گونه خشونتى بپرهيزد. همان‌گونه كه مردم بايد به اين نكته توجه داشته باشند كه آنچه از آنها گرفته مى‌شود به نفع شخص خاصى نيست و در راه مصالح همگان هزينه مى‌شود، كارگزاران و تحصيلداران بيت‌المال نيز بايد كارشان را يك وظيفه دينى مشمول پاداش و كيفر تلقى كنند و از برخورد طلبكارانه و يا ستمگرانه با مردم بپرهيزند.

امير مؤمنان، على ٧ خطاب به گرد آورندگان اموال خراج درباره چگونگى رفتار شان با مردم چنين مى‌فرمايد:


[١] - انساب الاشراف، احمد بن يحيى بلاذرى، تحقيق شيخ محمدباقر محمودى، ج ٢، ص ١٣٢