بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٠٤ - ٣ اسراف و تبذیر
مساحت بزرگى را مىگيرد و گرداگرد آن چندين فرسخ ديوار است.
در اواخر قرن چهارم، شخصى كه تمام دارالخلافه را از آباد و ويران و متن و حاشيه گرديده گفته است كه به اندازه شهر شيراز بود! [١]
مقدسى كه اندكى پس از مرگ عضدالدوله از قصر وى در شيراز ديدن كرده به نقل از رئيس فراشها مىنويسد آن قصر سيصد و شصت غرفه داشت كه سلطان هر روز سال در يكى مىنشست ....» [٢]
در اواخر قرن سوم هجرى انواع تفنن در آمادهسازى و تجهيزات كاخها در پايتختهاى مختلف به كار مىرفت و اين مقدمه تكلف و صنعتگرى در هنر و ادب بود. مثلًا در قصر طولونيان [٣] مصر استخرى به مساحت پنجاه ذراع در پنجاه ذراع ساخته و از جيوه پر كرده بودند و در چهار سويش ستونهايى از نقره خالص بر پا ساخته با طنابهاى ابريشمين كه به حلقههاى سيمين وصل بود و براى خمارويه [٤] تشكى چرمين ساخته بودند كه باد مىشد و محكم مىگرديد، آن را روى استخر انداخته با حلقههاى سيمين و بندهاى ابريشمى به ستونهاى نقره مىبستند و امير روى آن تشك
[١] - تاريخ تمدن اسلامى در قرن چهارم هجرى، ج ٢، ص ١٢١ و ١٢٢
[٢] - همان، ص ١٢٣
[٣] - طولونيان منصوب به طولون يكى از غلامان سامانيان هستند كه از سوى فرمانرواى بخارا بهمأمون، خليفۀ عباسى هديه فرستاده شد. وى در نزد مأمون مرتبهاى بلند يافت و به منصبهاى عالى رسيد. احمد، پسر طولون، در سال ٢٤٠ همۀ مناصب پدر را احراز كرد و هنگامى كه از سوى مأمون به حكومت مصر فرستاده شد، سلسلۀ طولونى را در آنجا بنياد نهاد. (طبقات سلاطين الاسلام، لين پول، دار منشورات البصرى، ١٣٨٨ ه، ص ٦٦، لغتنامۀ دهخدا)
[٤] - پسر احمد بن طولون و دومين تن از بنىطولون كه از ٢٧٠ تا ٢٨٢ ه. ق رياست كرده است. (لغتنامۀ دهخدا، به نقل از نزهة القلوب ج ٣، ص ٢٥٢ و تاريخ الخلفا، ص ٢٤٤ والوزراء والكتاب، ص ٢٥٥)