بیت المال و حقوق آن - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٦٠ - ١ امانتداری
ارزيابىهاى متعددى در اختيار داشتند. براى مثال، حُذَيْفة بن الْيَمانْ ارزياب نخل خرما بود. عِتابِ بن اسَيْد ارزياب تاكستان و فَرْوَةِ بْنِ عَمْرِو بْن وَرْقَه انصارى و عامِرِ بْنِ ساعِدَه ارزياب نخلستانهاى مدينه بودند. [١]
ويژگىهاى كارگزاران بيتالمال روشنتر از هر جاى ديگر در سخنان و نوشتههاى امير مؤمنان، على ٧، به چشم مىخورد. آن حضرت در دوران چند ساله خلافت خويش كسان بسيارى را براى جمعآورى زكات و خراج و يا تصدى امور بيتالمال گماشتهاند؛ و بسيارى را نيز به دليل بىكفايتى و يا خيانت در بيتالمال بر كنار كردهاند. ايشان در خلال نامههاى ارسالى به افراد منصوب و يا معزول ويژگىهايى را كه كارگزاران بيتالمال بايد دارا باشند يادآور شدهاند كه در اينجا به آنها اشاره مىشود.
امانتدارى
كارگزار بيتالمال بايد امانتدار و از خيانت به دور باشد. حضرت على ٧ پس از آن كه آگاه شد كه يكى از كارگزارانش با سوء استفاده از خوش گمانى ايشان، در بيتالمال خيانت كرده است، او را مورد نكوهش و مؤاخذه قرار داده چنين مىفرمايد:
... گويا تو در هنگام جهاد خداى را در نظر نداشتى و او را خوب نشناختى. چنين بهنظر مىرسد كه با مردم مكر و حيله ورزيده قصد دستبرد زدن به بيتالمال را داشتى و بر اثر تكرار، در خيانت توانا
[١] - نظام حكومت و مديريت در اسلام، محمد مهدى شمسالدين، ترجمۀ دكتر سيد مرتضى آيتالله زادۀ شيرازى، ص ٥٤٨، به نقل از: التراتيب الاداريه، ج ١، ص ١٢٤ و الاصابه، ج ١، ص ٣١٨ والتراتيب الاداريه، ج ١، ص ٤٠٠-٤٠١