مبانى انديشه اسلامى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢
ايمان و اعتقاد به معاد، آثار ارزندهاى در زندگى فردى و اجتماعى انسان دارد كه آنها را به اختصار بررسى مىكنيم.
الف- در زندگى فردى اعتقاد به معاد، منشأ گرايش انسان به خصلتهاى نيك و فضايل اخلاقى است. سخاوت، از خودگذشتگى، انفاق، راستگويى، مبارزه با ستمگران، حمايت از مستضعفان و صبر و پايدارى در سختىها از آثار ايمان به معاد است؛ چرا كه مؤمنان، براى رسيدن به پاداش بىمانند قيامت از هيچ تلاشى فروگذار نمىكنند. مولاى متقيان (ع) در وصف پارسايان [و مؤمنان به سراى آخرت] چنين مىفرمايد:
پارسايان، در دنيا اهل فضيلتاند: سخن آنان صواب، جامه آنان ميانهروى و روش آنان فروتنى است، بر حرامهاى الهى چشم فرو مىبندند و به علم سودمند گوش مىسپارند، در سختى و بلا، چنان كه گويى در آسايش و راحتى به سر مىبرند. اگر مدت عمرى نبود كه خدا برايشان مقرر داشته، به سبب شوقى كه به ثواب و بيمى كه از عذاب دارند چشم برهم زدنى جانهايشان در بدنهايشان قرار نمىگرفت. تنها آفريدگار در نظرشان بزرگ و جز او در ديدگانشان خُرد مىنمايد. با بهشت چناناند كه گويى آن را مىبينند و غرق نعمتهاى آناند و با دوزخ چناناند كه گويى آن را مىبينند و به عذاب آن گرفتارند. «١» حضرت على (ع) و فرزندان و همسرش، سه روز پياپى روزه نذرى گرفتند و هنگام افطار، غذاى خود را به يتيم، فقير و اسير داده، با آب افطار كردند. درباره دليل اين فداكارى در سوره انسان چنين مىخوانيم:
إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً. (انسان: ١٠)
ما از پروردگارمان خائفيم در آن روزى كه عبوس و سخت است.
كسى كه معاد را باور دارد، همواره از خويشتن مراقبت مىكند، گرد معصيت نمىگردد و از آلودگىها اجتناب مىكند تا از عواقب شوم آنها ايمن باشد؛ چرا كه او مىداند: