مبانى انديشه اسلامى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٠
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنْ اللَّهِ شَيْئاً وَ أُوْلَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ.
(آل عمران: ١٠)
در حقيقت كسانى كه كفر ورزيدند، اموال و اولادشان چيزى از عذاب خدا را از آنان دور نخواهد كرد و آنان خود هيزم دوزخاند.
٣. حالتهاى وحشت زا دوزخيان همان گونه كه همواره در عذاب و شكنجه جسمى و روحى به سر مىبرند، مىسوزند و مىسازند، قيافههاى وحشتناكى نيز دارند كه خود براى ديگر دوزخيان، نوعى شكنجه محسوب مىشود.
خلود و خروج جاودانگى يا محدود بودن توقف بهشتيان و دوزخيان در بهشت و جهنم از ديرباز محلّ بحث بوده است. آنچه مسلم و مورد اتفاق است اينكه بهشتيان تا ابد در بهشت اقامت خواهند گزيد و هيچ كس از آنجا بيرون نخواهد رفت. وجود قيد «خالدين فيها» در آيات مربوط به بهشتيان بر همين نكته تأكيد دارد؛ «١» اما فرجام دوزخيان از نظر مدت ماندن در جهنم يكسان نيست و احتمال دارد برخى از آنان، روزى از دوزخ نجات يابند؛ چنان كه بى شمارى از دوزخيان نيز تا ابد در آن گرفتار خواهند ماند.
بسيارى از آيات قرآن، بر خلود در آتش تأكيد مىكنند و اعلام مىدارند كه كسانى چون كافران، مستكبران، مجرمان، منافقان و عاصيان تا ابد در دوزخ خواهند ماند. در برخى از آيات نيز قيد «خالدين» نيامده است، ولى مطلبى كه دال بر خروج از دوزخ و موقتى بودن عذاب برخى از دوزخيان باشد نيز در اين دسته از آيات به چشم نمىخورد گرچه اهل بيت پيامبر (ص) با استناد به قرآن و معارف وحيانى، بر اين مطلب بالا تأكيد كردهاند. به عنوان نمونه:
امام رضا (ع) در نامهاى به مأمون مىنويسد:
خداوند هيچ مؤمنى را به دوزخ نمىبرد؛ چرا كه به او وعده بهشت داده است و هيچ كافرى را از جهنم خارج نمىسازد؛ چرا كه او را از آن بيم داده است و در آن جاودانه خواهد ماند، ولى