مبانى انديشه اسلامى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٧
ويژگىهاى دادگاه الهى ١. سرعت عمل از اسماى حسناى الهى «سريع الحساب» است و اين پيام را در بردارد كه خداوند به حساب عموم بندگانش به سرعت رسيدگى مىكند. اين مطلب در پرسش و پاسخى كه در محضر امام على (ع) مطرح شد، نمايانتر است. از آن حضرت پرسيدند: «خداوند چگونه به حساب خلقى بى شمار رسيدگى مىكند؟» پاسخ دادند: «همان گونه كه به آنها روزى مىدهد.» سپس پرسيدند: «چگونه به حساب مردم رسيدگى مىكند در حالى كه آنان قاضى را نمىبينند؟» فرمود: «همان طور كه به آنان روزى مىدهد و او را نمىبينند.» «١» ٢. قاضى استثنائى خداوند در دادگاه قيامت به كارنامههاى عمل خلايق رسيدگى مىكند و حكم نهايى نيز از سوى او صادر مىشود:
إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِى بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيَما كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ. (جاثيه: ١٧)
قطعاً پروردگارت روز قيامت، ميانشان درباره آنچه در آن اختلاف مىكردند داورى خواهد كرد.
با توجه به اسما و صفات خداوند متعال، از جمله، علم، عدالت، بى نيازى و ... بايد گفت هيچ كس توان آن را ندارد كه مانند خداوند به عدالت و حق داورى كند. خداوند متعال علاوه بر اينكه همه اعمال ما را مىبيند، از نيات ما نيز آگاه است و هرگز شائبه جانبدارى و بى عدالتى و جهالت- كه امكان حكم ناحق را فراهم مىآورد- به آستان مقدس او راه ندارد. به همين دليل مىفرمايد:
فَمَنْ أُوتِىَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُوْلَئِكَ يَقْرَءُونَ كِتَابَهُمْ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا. (اسراء: ٧١)
پس هر كس كارنامهاش را به دست راستش دهند، آنان كارنامه خود را مىخوانند و به اندازه نخك هسته خرمايى به آنها ستم نمىشود.
خداوند، تنها داورى است كه شاهد اعمال ما و از ضمير پنهان ما نيز آگاه است. به همين دليل امير مؤمنان (ع) مىفرمايد: