مبانى انديشه اسلامى(2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤
برپايى قيامت كه از آن به «اشَدَّ الْعَذابِ» تعبير مىشود؛ فرمان مىرسد كه آنها را به آتش اندازيد. عذاب اول در عالم برزخ است.
مبانى انديشه اسلامى(٢) ٣٩ ٢. رسيدن خيرات و هدايا به مردگان ص : ٣٩ در جنگ بدر، برخى از كشتگان كفار را در چاهى ريختند. پيامبر (ص) به آنجا رفت و به كشتگان خطاب كرد: «اى كافران! همسايگان بدى براى رسول خدا بوديد. او را از خانه خويش رانديد و از در دشمنى و جنگ با او درآمديد. من وعده پروردگارم را درست يافتم. آيا شما نيز وعده پروردگارتان را بحق يافتيد؟» عمر به رسول خدا گفت: «اى رسول خدا، اينان، بدنهايى بىجان بيش نيستند. چگونه با آنها سخن مىگويى؟» رسول خدا (ص) فرمود: «بس كن اى پسر خطاب! سوگند به خدا كه تو شنواتر از آنان نيستى. چون برخيزم، فرشتگان عذاب با گرزهاى آهنين بر سرشان مىكوبند.» «١» از اين روايت استفاده مىشود كه انسان پس از مرگ به گونهاى ديگر زنده است، و در عالمى كه قرآن از آن به «عالم برزخ» تعبير مىكند، زندگى جديدى را آغاز مىكند.
رخدادهاى عالم برزخ در روايات بسيارى از پيامبر (ص) و ائمه (ع) مسائل عالم برزخ آمدهاند. پرداختن به همه آن مسائل و تبيين آنها در اين درس ميسر نيست. از اين رو، به برخى از مهمترين آنها مىپردازيم:
بدن برزخى مىدانيم كه انسان تركيبى از روح مجرد و بدن خاكى است و منشأ همه ادراكات وافعال او نيز روح است. در حقيقت، بدن ابزارى مادى براى ادراك و فعاليت روح است. روح بعد از مرگ نمىميرد و به سوى خدا باز مىگردد. «٢» بدن برزخى يا قالب مثالى، كه روح پس از مرگ در آن قرار مىگيرد، از لحاظ شكل و صورت شبيه بدن دنيايى است، ولى وزن و جرم ندارد؛ مانند هنگامى كه خواب مىبينيم و همين بدن با