هنر جنگ - بسام عسلی - الصفحة ٤٣
٦. تعقيب دشمن تا هر جا كه رود: در اثناى فتح جزيرة، «١» قبيله اياد بن نزار به سرزمين روم كوچ كردند- وليد بن عقبه از اين ماجرا آگاه شد و طى نامهاى به عمر، او را در جريان امر قرار داد- عمر نامهاى به «هرقل» پادشاه روم نوشت و او را ناگزير كرد تا اياد را پناه نداده به شام بازگرداند. متن نامه عمر اين بود:
به من اطلاع داده شده كه يكى از قبايل عرب، كشور ما را ترك گفته و به كشور شما پناهنده شده است. به خدا سوگند! اگر آنها را بازنگردانى، همه نصارى را از كشور خود اخراج و بسوى تو روانه خواهيم ساخت. «٢» اين روش، دشمنان را وادار كرد تا احساس كنند كه توانايى رويارويى با مسلمانان را ندارند و هيچ راهى جز تسليم در برابر اراده آنان و به رسميت شناختن نظام سياسى و اجتماعى آنان ندارند. اين روش، از وسائل جنگ روانى بود كه روح جنگطلبى را از دشمنان مسلمانان سلب كرد.
١٥. مناطق تجمع و اردوگاهها «هرگاه به «زرود» رسيدى، در آنجا فرود آى و در آن حوالى پراكنده شو.» «٣» اين دستور از فرمانهاى عمر بن خطاب به فرمانده خود، سعد بن ابىوقاص است. آنگاه كه او را به عراق روانه كرد و «زرود» نخستين نقطه تجمع بود. كارهايى را كه اعراب مسلمان در نقطه تجمع انجام مىدادند به شرح ذيل است:
١. كسب اطلاع از نقطه تجمع، به وسيله پيشتازان و نيروهاى گشتى.
٢. پيشروى، همراه با اخذ تدابيرى در مورد امنيت مسير.
٣. پراكندگى در نقطه تجمع.
٤. حفر كانال در اطراف اردوگاه.