هنر جنگ - بسام عسلی - الصفحة ١٨
٤. هنر جنگ نزد اعراب مسلمان اعراب مسلمان، سهم بسيار بزرگى در تكامل هنر جنگ داشتند و نقش آنان در شكوفايى اين هنر، پراهميتتر از تحولاتى بوده است كه در ديگر زمينههاى اجتماعى مانند ادبيات و هنر و علم ايجاد كردهاند.
فتوحات اسلامى از سال سيزده هجرى (٦٣٤ ميلادى) آغاز شد و با گذشت كمتر از صد سال، ارتشهاى اسلامى، دو دولت بزرگ شناخته شده آن عصر؛ يعنى «فارس و بيزانس» را سرنگون كرده بودند و از مرزهاى فرانسه و اسپانيا در غرب گرفته تا چين در شرق حضور داشته و علاوه بر آن، حاكميت خود را بر درياى مديترانه استحكام بخشيده بودند. ناگفته نماند كه نيروهاى عربى- اسلامى، با درگير شدن در يك سلسله از جنگهاى سخت، علىرغم نابرابرى نيروها، توانستند پيروزىهاى پى در پى به دست آورده و در نهايت، به خواستههاى خود دست يابند. اين رشته عمليات با پيروزىها و كاميابىهاى بزرگى همراه بود، شكستهايى را نيز به همراه داشت كه بهاى آن سيلهاىِ خون و تعداد زيادى از قربانيان و شهدا بود.
اين جنگها، حاصل ندانم كارى و بِلبِشوگرى نبود، بلكه طبق نقشههاى حكيمانه و دقيقى بود كه فرماندهان، آن را تنظيم كرده و اجراى آن به عهده رزمندگانى بود كه تاريخ، مانند آنان را در استوارى، پايدارى و ايمان به هدفى كه براى آن مىجنگيدند به خود نديده است.
اين تجربياتى كه اعراب مسلمان از جنگ به دست آوردند و تحولاتى كه ايجاد كردند خود، منبع ارزشمندى است كه از موجبات پيشرفت و تكامل غرب به حساب مىآيد، همچنان كه همين تجربيات نقش اساسى در تكامل شرق داشته است، هر چند اين نقش مورد انكار قرار گرفته است.