هنر جنگ - بسام عسلی - الصفحة ٤٨
جناحهايت زير پوشش هستند فرمان كوچ صادر كن تا با آسودگى خاطر و آرامش همچون باد، منزلگاه خود را ترك كنيد.» «١» ١٦. جمعآورى اطلاعات الف. جاسوسى:
اعراب مسلمان در جمعآورى اطلاعات از دشمن به چهار منبع اعتماد داشتند:
١. عناصر خبرياب و واحدهاى گشتى.
٢. جاسوسان كه به آنان چشمان يا ديدگان فرمانده گفته مىشد.
٣. ياران.
٤. اسرا.
فرماندهان با اختلاف درجاتشان همت زيادى در جمعآورى اطلاعات از وضعيت دشمن، محل استقرار و يگانهاى مخصوص آنها به خرج مىدادند.
فرمانده نيروهاى مسلح مسؤول شماره يك جمعآورى اطلاعات بود و بيشتر اوقات بطور مستقيم در جمعآورى اطلاعات شركت مىكرد يا به بازجويى از اسرا مىپرداخت و در تناقضات اطلاعات، اظهار نظر مىكرد و به صحت و سقم گزارش نظر مىداد. سپس اين اطلاعات در كمترين زمان ممكن پخش مىشد.
فرماندهان نيز به نوبه خود به مبادله اطلاعات مىپرداختند و خلاصه آن را براى خليفه مىفرستادند و با جمعآورى اطلاعات از منابع گوناگون، خليفه اين امكان را مىيافت كه تصميم مناسب را اتخاذ كند و آن را به صورت فرمانهايى به فرماندهان سپاه بفرستد در صورتى كه اطلاعات به دست آمده نزد خليفه يا فرمانده، ناقص و ناتمام بود جهت تكميل آن، به فرمانده خود ارجاع مىداد يا از فرماندهان جبهه ديگر مىخواست تا آن را كامل كنند به شرطى كه منبع