هنر جنگ - بسام عسلی - الصفحة ٣٣
صدهزار رزمنده بود. اين پيشرفت همچنان تا انتهاى دوران امويان ادامه داشت.
براساس اين پيشرفتها (يعنى تحوّلاتى كه در روشهاى جنگى حاصل شد) و پيشرفت در نظام جمعآورى نيرو و وارد ساختن آنان در جنگ و پىآمدهاى آن مانند نظام سربازگيرى، چگونگى كار نيروها و تحرّك آنان در ميدان جنگ به وجود آمد كه با توضيحات بعدى مطلب روشنتر خواهد شد.
١٣. پيشرفت در كيفيت جنگ وقتى كه ابوبكر، گزارش پيشرفت لشگريان روم و پيوستن مردم دمشق به آنها را دريافت كرد، به ابوعبيده جراح چنين نوشت:
سواران خود را در روستاها پراكنده كن و با قطع آذوقه و تداركات دشمن بر آنها سختگير و شهرها را محاصره مكن تا فرمان من به تو برسد. «١» پس از آنكه نيروهاى كافى جهت پشتيبانى او فرستاد، به وى نوشت:
اگر دشمن در برابرت مقاومت كرد بر آنها بتاز، و در جنگ با آنان از خدا كمك بخواه چون هر نيروى كمكى كه به آنان برسد ما نيز برابر آن يا دوچندان، نيروى كمكى براى تو خواهيم فرستاد.
هنگامى كه عمر بن خطاب، خالد را به سوى شام گسيل داشت، ابنمسعود ثقفى را براى جنگ به عراق فرستاد و به او چنين نوشت:
به سخنان اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله گوش فرا ده، از ايشان پيروى كن، در كار خود آنان را سهيم گردان و از شتاب بپرهيز چون اين مسأله جنگ است و كسى شايستگى آن را دارد كه فرصتشناس باشد. «٢» واضح است كه روش احتياط و خوددارى از شركت در جنگهاى بزرگ و سرنوشتساز، ويژگى مرحله اول جنگ مىباشد، به همين جهت، جنگها پيوسته