هنر جنگ - بسام عسلی - الصفحة ١٤
استفاده از جدول روى آوردم، و تا آنجا كه امكان داشت خلاصهنويسى كردم، به گونهاى كه از فايده و زيبايى موضوع نكاهد و ما را در زمينه جزئيات موضوع، سردرگم نسازد. از طرفى خود را ناگزير مىديدم كه بر بعضى نكات تكيه كرده و براى جلا بخشيدن، آنها را تكرار كنم. اينجا بود كه مشكل جديدى ظهور كرد و آن مشكل حجم كتاب بود كه نسبت به آنچه كه براى آن در نظر گرفته بودم چند برابر مىشد.
مشكل ديگر من: رى، قومس، مرو رود، مرو شاهجان، مكران، ديبل، سيحون، جيحون، اصطخر، شيرين و نامهاى بىشمار ديگرى بود كه برخى، نام شهرهايى است كه روزگارى آباد بوده و سپس نابود شده و برخى، نام مناطقى است كه با گذشت زمان نامش تغيير كرده است. بنابراين لازم بود كه با مراجعه به تعدادى از منابع و نقشههاى قديمى اين ابهامها را بزدايم. اين نيز موجب افزايش حجم كتاب مىشد. و امكان آن نيز نبود كه بعضى از مواد به حساب بعضى مواد ديگر، حذف شود چرا كه در هر مرحلهاى هماهنگى آن مواد با موضوع مطرح شده لازم بود.
يكسال و اندى از كار همه جانبه و تلاش پيگير و مطالعه سخت سپرى شد ولى تمام اين مدت در برابر بهرهاى كه از موضوع به دست آمد و فائدهاى كه در برداشت، به سرعت گذشت.
ديگر اينكه موضوع تاريخ در حد خود، ماده خشكى است و كوشيدم تا اين حالت را از آن بگيرم. به اين منظور، نقشههاى جنگى زيبايى ترسيم كردم و اشعار و داستانهاى كوتاهى را كه متضمن ادبيات جنگ است، شاهد آوردم.
بدين ترتيب، قسمتى از بحث، پيرامون عمليات دو جبهه شمالى و شرقى و عمليات دريايى به پايان رسيد؛ به اين اميد كه توانسته باشم به قسمتى از آنچه كه مىخواستم دست يافته باشم و اميدوارم اين كتاب، جويبارى باشد كه اطلاعات ما را در خود روان سازد.
بسام عسلى