ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦١ - كامپيوتر و سرعت
كندتر و آهستهتر چه طور؟ تنها اندكى از مردم معتقدند، سرعت يكى از ابعاد مهم اندازهگيرى است.
بزرگترين مؤسسّات و سازمانهاى جهان امروز ارتش، شركتها، دولتها، بانكها تنها زمانى مىتوانند بزرگ و از نظر جهانى وسيع باشند كه قادر باشند به سرعت از دادههاى عظيم و پيچيدهاى كه در بين شعبات گوناگون آنها در جريان است، آگاهى داشته باشند، كامپيوترها، همراه با ارتباطات دوربرد ماهوارهاى، موفق شدهاند محدوديتهاى قديمى در ارتباط با اندازه را از بين ببرند. امروز يك مؤسسه مىتواند خود را فراتر از مرزها گسترش داده، تمامى جهان را احاطه كند. مرزهاى بينالمللى از بين رفتهاند.
در حالىكه كامپيوترها به دايره اطلاعات، سرعت بخشيده و از نظر جغرافيايى مؤسسّات بزرگ را گسترش دادهاند، انسانها براى اينكه بتوانند خود را با اين گستردگى و سرعت تطبيق دهند، مجبور شدهاند كه سريعتر حركت كنند و در حالى كه مؤسسّات، حجم فعاليتهاى اقتصادى را سرعت بخشيدهاند (نقشهبردارى ماهوارهاى از منابع، دسترسى و وارد شدن به محلهاى بكر و دست نخورده، حركت سريع سرمايهها، توسعه سرمايههاى زير بنايى) چهره كره زمين بسيار سريعتر از هر زمان ديگرى دچار تغيير و تحول شده است. فعاليتهاى شركتها سرعت مىگيرد، تأثيرات بر روى كره زمين شتاب بيشترى به خود مىگيرد و فعاليتهاى انسانها نيز همينطور. آيا اين روندى مثبت است؟
در اجتماع ما، سرعت چنان ستوده شده است كه گويى به خودى خود، نوعى حسن و مزيت است و امروزه سرعت اطلاعات، با ميزان بىسابقهاى از اطلاعات، ما را در خود غرق كرده است؛ در حالى كه بيشتر اين اطلاعات در مرحله عمل بىفايده هستند. نتيجه واقعى اين تحول، افزايش تنشهاى روانى و اضطراب در انسانها است، به خصوص زمانى كه ما سعى مىكنيم خود را با جريان در حال رشد اطلاعات هماهنگ كنيم. سيستمهاى عصبى، سرعت را بيش از قوه ادراكى، تجربه مىكنند و تحت تأثير آن قرار دارند. اين وضعيت مانند اين است كه انگار همگى ما در يك بازى ويدئويى كه مورد توافق همه اجتماع است، گرفتار شدهايم؛ جايى كه اطلاعات بر روى صفحه نمايش، سريعتر و سريعتر ظاهر شده و ما به طور جدّى در حال تلاش براى تطبيق سرعت خود با سرعت اين اطلاعات هستيم.
در حقيقت بازىهاى ويدئويى بهترين مثال براى اين وضعيت هستند. اغلب با اين ادّعا كه «اين بازىها هماهنگى بين چشم و دست را سرعت مىبخشند»، از آنها دفاع شده است. در نشستهايى كه بين رؤساى توليدكننده بازىهاى ويدئويى تجارى صورت مىگيرد، اين ادّعا را در برابر گروههايى از خانوادهها كه به دنبال ممنوعيّت اين بازىها هستند، به صورت مؤثر و كارى طرح مىكنند. امّا اين سؤال مطرح است كه چرا افزايش سرعت هماهنگى بين دست و چشم پسنديده است؟
تنها فايده واقعى اين هماهنگى مىتواند، اين باشد كه مهارتهاى بسكتبال يك فرد را افزايش خواهد داد و يا فرد را براى يك بازى ويدئويى سريعتر آماده خواهد كرد. رونالد ريگان از بازىهاى ويدئويى به عنوان يك تربيتكننده خوب نسل جديد خلبانان هواپيماهاى بمبافكن ستايش كرد. مانند خلبانانى كه عراق را بمباران كردند و تجهيزات آنها مشابه بازىهاى ويدئويى بود.
در طى هزاران سال، بشر هماهنگى دست و چشم خود را با عوامل طبيعى و محيطى تطبيق داده بود كه مىتوان از آن با «سرعت طبيعى» ياد كرد. همه چيزهايى كه انسانها با آن سر و كار داشتند، با سرعتى متناسب با توانايىهاى ما در حال حركت بودند، اين نوع تطبيق لازم بود تا نوع بشر بتواند به حيات خود ادامه دهد؛ زيرا بشر بايد به وسيله دستان خود كارها را انجام مىداد.
همراه با انقلاب صنعتى، بسيارى از چيزها سرعتى مكانيكى يافتند. از آنجا كه محيط طبيعى راه را هموار كرده بود و زندگى انسان نيز به محيطهاى دستساز بشر انتقال پيدا كرد، آهنگ و ريتم طبيعى واكنشها و عكسالعملهاى ما، جاى خود را به ريتم و آهنگ صنعتى داد. ما ياد گرفتيم تا با سرعتهاى مكانيكى تعامل متقابل داشته باشيم، همان گونه كه كارگران خط مونتاژ و بيشتر رانندگان اتومبيل با اين تطابق آشنا هستند. امروزه ماشينها با سرعتهاى الكترونيكى حركت مىكنند و چرخه فعاليتها نيز در حال سريعتر شدن است و ما نيز در اين چرخه زندگى مىكنيم.
زىهاى ويدئويى كامپيوترى، آموزشدهندههاى خوبى براى جهان سريعتر هستند. وقتى ما با اين بازىها مشغول هستيم، هدف ما اين است كه محو و غرق در آنها شويم. سمبلها و نشانههاى الكترونيكى روى صفحه نمايش، وارد مغز ما مىشوند، از سيستم عصبى ما عبور مىكنند، و عكسالعمل در موقعيتهاى جنگ يا پرواز را كه در نهاد ما وجود دارد و در اينجا خود را از راه دستان ما بروز مىدهد، تحريك مىكند. تفكر بسيار كم و ناچيزى در بازىهاى كامپيوترى نياز است. شيئى كه ما با آن بازى مىكنيم، قرار است به سرعت و بدون تأمل از خود عكسالعمل نشان دهد.