ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٨ - الف) موعود دين زرتشت
بررسى نگرش اديان ايرانى به مسئله موعود
على رفيعى
اشاره:
اين مقاله به بررسى نگرش موعودگرايى در اديان ايران باستان خواهد پرداخت و با كاوش در آن سعى مىكند به ريشهيابى نگرش ايرانيان به اين مسئله پس از اسلام آوردن ايشان دست يابد. در اين كاوش با اديان سهگانهاى مواجه هستيم كه عبارتند از: دين زرتشتى، دين مانوى و دين مزدكى.
الف) موعود دين زرتشت
انديشه موعود شناسى به عنوان مكمل اصل «رستاخيز و معاد» در آموزههاى زرتشت مطرح بوده و همواره حضورى كلان در تعاليم مزدايى داشته است. در آموزههاى موعود شناختى زرتشتى، از شمار فراوانى از انسانهاى موعود و منجى سخن گفته مىشود كه در آستانه رستاخيز، هركدام در جايى و به گونهاى براى نابودى دروغ و چيرگى راستى و برقرارى مزداپرستى بر مىخيزند و پديدار مىشوند. زرتشت در آموزههاى گاهانى خود، از كسى سخن مىگويد كه در آينده خواهد آمد و راه سعادت را به مردم خواهد آموخت او از اين فرد با نام «سوشيانس» ياد مىكند.
هرچند به نظر مىآيد كه انديشه موعود در سرودههاى زرتشت انديشهاى كمتر پرداخته شده است، اما بىگمان آموزهاى بىسابقه را در اين مورد عرضه داشته است. چراكه انگاره موعودها بدين شكل و نحو هيچ مقارنى در اديان قوم هند و ايرانى و ديگر اقوام هند و اروپايى نداشته است و انديشهاى نو و تازه به شمار مىآيد.
ضمن آنكه قدمت و گستردگى و اصالتى كه اين انگاره به طور اختصاصى در آيين زرتشت داشته و در طول تاريخ آن، انديشه و آموزهاى در حال رشد و تكامل بوده است و نيز ارتباط تنگاتنگ و مستقيمى كه انگارههاى موعودها با انگارههاى اصيل معاد دارند، همگى نشاندهنده اين حقيقت است كه انديشه موعود براى نخستين بار و به گونهاى بديع و درست در چارچوب انديشه