در قسمت دوم اين مجموعه مقالات، نويسنده به بيان دلايل نظريه اختيارى بودن ظهور پرداخت. نخستين دسته از اين دلايل، كه مورد بررسى قرار گرفت دلايل كلامى و نقلى بود. در همين ضمن نويسنده با اين استدلال كه اسباب ظهور رابطه عكس با علل غيبت دارند، به بررسى فلسفه غيبت امام مهدى عليه السلام و نظريه‌هاى موجود در اين زمينه پرداخت. نظريه‌هايى كه در قسمت قبل بررسى شد، عبارت بودند از:

الف) غيبت، پناهگاهى براى حفظ جان مبارك آن حضرت است؛

ب) علت غيبت، امتحان شيعيان است.

در اين قسمت ديگر نظريه‌هاى مطرح شده در اين زمينه بررسى مى‌شود.

ج) علت غيبت، بيعت نكردن با حكومتهاى طاغوت:

امام رضا عليه السلام در اين زمينه مى‌فرمايد:

گويا شيعيانم را مى‌بينم كه هنگام مرگ سومين فرزندم در جست‌وجوى امام خود همه‌جا را مى‌گردند اما او را نمى‌يابند. عرض كردم: چرا يابن رسول‌الله صلى الله عليه و آله؟ فرمود: براى اينكه امامشان غايب مى‌شود. عرض كردم: چرا غايب مى‌شود؟ فرمود: براى اينكه وقتى با شمشير قيام نمايد بيعت احدى بر گردنش نباشد.[١]

امام زمان عليه السلام در نامه‌اى به محمد بن عثمان علّت غيبت را چنين توضيح مى‌دهند:

أمّا ما وقع من الغيبة فإنّ الله عزّوجلّ يقول: «ياأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ»

و امّا [درباره‌] علّت غيبت، خداوند متعال مى‌فرمايد: ( (نپرسيد از چيزهايى كه اگر براى شما آشكار شود شما را ناراحت مى‌كند.

و در ادامه مى‌فرمايد:

بر گردن همه پدران من بيعت سركشان زمانه بود اما وقتى كه من خروج كنم بيعت هيچ ظالم سركشى بر گردن من نيست)).[٢]

بعد از جريان سقيفه كه خليفه اول بر منبر رسول اكرم صلى الله عليه و آله نشست، چه اتفاقى افتاد؟ ماجرا را از زبان حضرت سلمان رحمت الله عليه بشنويم:

وقتى شب شد على عليه السلام حضرت زهرا (س) را سوار بر حمارى نمود و دست دو پسرش امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام را گرفت و هيچ‌يك از اهل بدر از مهاجران و انصار را باقى نگذاشت مگر آن كه به خانه‌هايشان آمد و حق خود را برايشان يادآور شد و آنان را براى يارى خويش فراخواند. ولى جز چهل و چهار نفر، كسى از آنان دعوت او را قبول نكرد.