ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٠ - مقدّمه
احتجاج امام على عليه السلام به آيه ولايت
سيدمحمد مرتضوى
مقدّمه
شيعه در التزام و پيروى از مكتب اهل بيت عليه السلام از استدلال به كتاب، سنت و عقل بهره وافرى جسته است و از جمله آياتى كه شيعه بر امامت بلافصل اميرالمؤمنين عليه السلام به آن استدلال و ادعاى اجماع كرده، آيه زير است:
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ.[١]
جز اين نيست كه ولى شما خداست و رسول او و مؤمنانى كه نماز به پا مى دارند و همچنان كه در ركوعند انفاق مى كنند.
گذشته از اجماع شيعه بر نزول اين آيه درباره امام على عليه السلام، ادعاى اجماع امت اسلامى نيز بر اين مسئله شده، كه در جاى خود آمده است.
استدلال شيعه به اين آيه بر مقدماتى استوار است. يكى از آن مقدمات كه نقشى اساسى در استفاده خلافت بلافصل حضرت امير عليه السلام از اين آيه دارد نزول اين آيه درباره آن حضرت است. ولى مخالفان مكتب اهل بيت عليه السلام كه از دلالت قوى اين آيه بر حقانيت اين مكتب به هراس افتاده اند براى تضعيف استدلال شيعه شبهاتى را متوجه اين استدلال كرده اند؛ از جمله اينكه اگر اين آيه درباره حضرت على عليه السلام نازل شده بود و مقصود امامت آن حضرت بود، بر ايشان واجب بود كه اين مسئله را آشكارا اعلام و در منازعات سياسى به آن احتجاج كند كه در اين مقاله در صدد بررسى اين مسئله از منابع فريقين مى باشيم.
استدلال نكردن امام على عليه السلام به آيه!
مخالفان مكتب اهل بيت گفته اند:
اگر اين مطلب را بپذيريم [كه اين آيه در شأن على عليه السلام نازل شده و ولايت در اينجا به معناى رياست و سرپرستى است] بر امام واجب بود كه آشكارا دعوى ولايت- به اين معنا- كند. تا ذمه او از اداى امانت واجب خدا و رسول او برى شود. اما اينكه او بيست و پنج سال از طرح اين مطلب پرهيز كند، با شهامت آن شير غيرتمند و ديگر مسلمانان صدر اسلام تناسب ندارد.
اين شبهه در شمارى از منابع آمده است.[٢]