ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٠ - ٣ نسبت اين زيارتها با يكديگر
نامهاى از نور بالا برند و مهر محمد صلى الله عليه و آله بر آن زنند و آن را محفوظ دارند تا به قائم تسليم كنند تا سرانجام با بشارت و تحيت و كرامت صاحبش را ملاقات كند.[١]
اين روايت حاكى است كه هم اميرالمؤمنين عليه السلام و هم ديگر امامان عليه السلام را با اين زيارتنامه مىتوان زيارت كرد. پس اين زيارت، هم از زيارتهاى مطلق و هم از زيارتهاى مخصوص روز غدير[٢] و هم از زيارتهاى جامعه است.[٣]
درباره اهميت اين زيارت، مجلسى دوم گفته است:
اين زيارت از نظر متن و سند بهترين زيارتهاست. پس شايسته است مؤمنان در همه روضات مقدس ائمه بر آن مواظبت و اهتمام داشته باشند.[٤]
٢- ٧. زيارت هفتم، ابن طاووس گويد:
اين زيارت از ابوالحسن ثالث [امام هادى عليه السلام] روايت شده است. در آغاز اذن ورود مىگيرى. سپس پاى راست را مقدم بر پاى چپ گذاشته داخل مىشوى و مىگويى: «بسمالله و بالله و على ملّة رسولالله ...».[٥]
مجلسى پس از نقل اين زيارت اظهار داشته است:
به نظر مىرسد آنچه سيد ذكر كرده روايتى واحد [و يكپارچه] نيست، بلكه او روايتها را با هم جمع و تأليف كرده است.[٦]
٢- ٨. زيارت هشتم، ابن طاووس اين زيارت را ذكر كرده و گفته است: «اين از سخنان امام رضا عليه السلام است». به گمان مجلسى دوم، او اين زيارت را از خبرى كه عبدالعزيز بن مسلم درباره فضل و صفات امام از زبان امام رضا عليه السلام روايت كرده فراهم ساخته و سامان داده است. ولى چندان كه بايد از عهده تأليف آن برنيامده است.[٧] ابن طاووس گويد:
چون خواستى كه يكى از امامان را زيارت كنى در برابر ضريح او بايست و بگو: «السلام على القائمين مقام الانبياء، الوارثين علوم الاصفياء ...».[٨]
٢- ٩. زيارت نهم، اين زيارتنامه را هم ابنطاووس در كتاب مصباح الزائر آورده و گفته است:
در برابر ضريح امام مزور[٩] مىايستى و مىگويى: «أللّهمّ انى أسألك يا رافع السموات المبنيّات ...».[١٠]
مجلسى پس از نقل متن اين زيارت اظهار مىدارد:
شايد اين زيارتنامه از مؤلفات وى [ابن طاووس] يا امثال وى باشد. همچنان كه ساختار و نظام آن بر چنين احتمالى گواهى مىدهد.[١١]
٢- ١٠. زيارت دهم، شيخ طوسى از طريق ابن عياش گويد:
خير بن عبدالله از مولاى خود ابوالقاسم حسين بن روح برايم حديث كرد كه گفت: هر يك از مشاهد را كه در ماه رجب در كنارش باشى زيارت كن. چون داخل شدى بگو: «ألحمدلله الذى أشهدنا مشهد أوليائه فى رجب و أوجب علينا فى حقّهم ما قد وجب».[١٢]
گفتنى است كه اين زيارت همان است كه به «زيارت رجبيّه» شهرت دارد.[١٣] محدث قمى نيز آن را زير عنوان «زيارت پنجم جامعه» آورده است.[١٤]
٢- ١١. زيارت يازدهم، مجلسى دوم كه از اين زيارت به عنوان «زيارت مصافقه»[١٥] ياد كرده است مىنويسد:
در نسخهاى كهن از مؤلّفات عالمان امامى مطلبى يافتم كه عين عبارت آن چين است: «تنى چند روايت كردهاند كه زيارت سروران ما عليه السلام در حقيقت تجديد پيمان و ميثاق مأخوذى است كه بر گردن بندگان است. راه و روش زيارت اين است كه زاير به هنگام زيارت امامان عليه السلام بگويد: «جئتك يا مولاى زائراً لك و مسلّماً عليك ...».
در پايان گويد:
آنگاه دو ركعت نماز زيارت به جاى مىآورى و باز مىگردى. اگر چنين كنى زيارت به سان عهد و ميثاق تازه باشد.
آنگاه مجلسى گويد:
برخى از متأخران اين زيارتنامه را عيناً از شيخ مفيد نقل كردهاند.[١٦]
٢- ١٢. زيارت دوازدهم، مجلسى گويد:
اين زيارتى است كه آن را در همان كتاب مذكور ديدم. گمان مىرود كه اين از مؤلفات عالمان و غير منقول از ائمه باشد.
اين زيارت چنين آغاز مىشود:
السلام على كافّة الانبياء والمرسلين، ألسلام على حجج الله على العالمين ....[١٧]
٢- ١٣. زيارت سيزدهم، اين زيارت نيز از همان كتاب كهن پيشگفته مأخوذ است. آغاز اين زيارت چنين است:
ألسلام عليكم يا سادة المؤمنين و أئمّة المتّقين ....[١٨]
٢- ١٤. زيارت چهاردهم، اين يكى نيز از همان نسخه كهن پيشگفته منقول است. در آن كتاب گويد:
اذن دخول مىگيرى و مىگويى: «ألسّلام عليكم يا محالّ معرفةالله، السلام عليكم يا مساكن بركةالله ...».[١٩]
٣. نسبت اين زيارتها با يكديگر
از رهگذر مقايسه متن اين زيارتنامهها با يكديگر