ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - پروتستانها و صهيونيسم مسيحى

پيوريتنهاى انگليسى مقبوليت قابل توجهى يافت. اين تلقى از بازگشت، از قرن ١٦ از انگلستان به ساير نقاط اروپا نيز تسرى پيدا كرد و به ويژه پس از قرن ١٧ در امريكا بسيار قدرتمند شد.

كسانى كه در رأس اين سلفى گرى مسيحى بودند از رؤساى دولتها خواستار اقدامات سياسى در خصوص بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس شدند. البته اين اقدامات تا قرن ١٩ هيچ نتيجه علمى اى به بار نياورد؛ اما در اين سده در ساختار اين حركت تغييراتى به وجود آمد و فعاليت و تحركات مسيحيان ياد شده در ارتباط با بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس بيش از پيش افزايش يافت.[١]

در اواخر قرن ١٩ مسيحيان پروتستان جهت تحقق پيشگويى ياد شده پيشنهادهايى را مطرح نمودند.[٢] همچنين بعضى از مذاهب پروتستان- كه در اين قرن به وجود آمدند- ايده بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس را- كه برگرفته از پيشگوييهاى عهد عتيق بود- به صورت پايه و بنيان انديشه هاى خداشناسى خود درآوردند؛ از جمله فرق و مذاهب پروتستان قابل ذكر در اين رابطه عبارتند از:

١. مذهب برادرى پليموس:[٣] اين مذهب توسط جان. ن. داربى‌[٤] بنيانگذارى شد و دكترين مبتنى بر كهانتهاى كتاب مقدس در خصوص بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس را پذيرفت. بر مبناى اين دكترين متعاقب بازگشت و رجعت عيسى مسيح (ع) او و يهوديان وابسته به او از قدس بر كل جهان حكومت خواهند كرد. بسيارى از كليساهاى پروتستان بنيادگرا اين نظريه را پذيرفته و از آن پاسدارى نموده اند.[٥]

٢. ادونتيست ها: اين فرقه در سال ١٨٣٠ م. در آمريكا پايه گذارى و به مرور زمان خود به فرقه هاى مختلفى تقسيم شد. بسيارى از اقليتهاى مذهبى (وابسته به آن) از بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس حمايت نموده و مى نمايند.[٦] نهضت ادونتيسم مشابه نهضتهايى مثل ايروينگ‌[٧] و داربى‌[٨] بود و به عنوان مشابه آمريكايى آنها سربرداشت. مؤسس آن ويليام ميلر[٩] (١٨٩٤- ١٧٨٢ م.) كشاورزى انگليسى بود. او تحصيلات رسمى نداشت، اما كليه نوشته هايى را كه به آنها دسترسى داشت خواند. او مطالعه مشتاقانه اى بر روى كتاب مقدس به ويژه كتاب دانيال و مكاشفه، انجام داد و به بازگشت حتمى مسيح قانع شد. او بازگشت مسيح را طبق فرازهايى از كتاب مقدس مانند رساله دوم پطرس ٨: ٣- ١٠ و دانيال ١٤: ٨ و ٢٤: ٩- ٢٧ براى سال ١٨٤٣ م. پيش بينى نمود و در سال ١٨٤١ م. اين نظريه خود را منتشر نمود. با عدم تحقق پيشگويى، انشعاب در اين جريان كليسايى آغاز گرديد. از جمله اين جريانهاى كليسايى مى توان به شاخه هاى ادونتيستهاى تبشيرى، كليساى مسيحى ادونت، كليساى خدا و عيسى مسيح اشاره كرد.

بزرگ ترين گروه به ظهور رسيده از اين نهضت ادونتيستهاى روز هفتم اند. علت اين كه آنها را ادونتيست هاى روز هفتم مى نامند اين كه، آنها روز هفتم مراسم دينى خود را در روز شنبه برگزار مى كنند و مى كوشند كه در آن روز از كارها دست بكشند ويژگيهاى خاص اين نهضت از جمله اعتقاد به سلطنت هزارساله مسيح، نگهدارى سبت و قوانين مربوط به رژيم غذايى و دقت در عشريه، مسيحيت اوليه اى را كه رنگ يهوديت داشته است به خاطر مى آورد.[١٠]

٣. مورمون ها: اين فرقه در سال ١٨٣٠ م. در آمريكا و توسط فردى به نام جوزف اسميت‌[١١] (١٨٤٤- ١٨٠٥ م.) پايه گذارى شد. وى در بخش «ويندسور»[١٢] واقع در ايالت «ورمونت»[١٣] به دنيا آمد. وى سواد و معلومات چندانى نداشت. هر چند كه وى از سوى پيروان خود يك پيامبر قلمداد مى شد، اما رقباى او وى را غالبا كلاهبردار و نيرنگ باز معرفى مى كردند. وجه تسميه اين فرقه از نام (به اصطلاح) فرشته اى به نام «مورونى»[١٤] كه اسميت ادعا مى كرد در مقابل او ظاهر شده و به او مأموريت تأسيس مجدد كليساى مسيح در آخرين روزهاى جهان را داده برگرفته شده است. اين فرقه نيز به بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس و ضرورت اين امر به عنوان يكى از شروط بازگشت مسيح معتقد بود و از آن دفاع مى كرد. در سال ١٨٤١ «اورسون هايد»[١٥] مبلغ مورمون به قدس اعزام شد. وى در آنجا ضمن نيايش صهيونيستى تعلق كليه سرزمينهاى مقدس به يهوديان را با فرياد در كوه زيتون اعلام داشت.[١٦]

٤. كريستا دلفيان‌[١٧] اين مذهب جديد پروتستان در سال ١٨٤٤ م. توسط جان توماس‌[١٨] نويسنده كتاب‌Elpis Israel پايه گذارى شد. اين مذهب و معتقدان به آن علنا از بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس حمايت مى كردند و يهوديان را نيز مورد حمايت عملى قرار مى دادند. به طورى كه يكى از پيش كسوتان صهيونيسم به نام «هيبات صهيون»[١٩] نيز مورد حمايت آنها بوده است. ٤٨ ٤٩

٥. طريقت يهودى مسيحى‌[٢٠] اين فرقه در انگلستان پديدار گرديده و يك طريقت و يك كيش‌[٢١]