توجه به تمام ويژگيهايى كه دارد مصداق بسيار روشنى است براى آيه «فى بيوت اذن الله ان ترفع و يذكر فيها اسمه؛ (٦) در خانه هايى كه خداوند اذن داده است تا رفعت داده شوند و نام و ياد خداوند در آنها ذكر شود.»

دوم، احترام كردن به آن مكان شريف و در حقيقت اظهار محبت به امام زمان (ع) و پدران بزرگوارشان است؛ چون از جمله نشانه هاى دوست داشتن و اظهار محبت، احترام كردن به آن چيزهايى است كه به محبوب منتسب است.

سوم، اين كار حكايت از معرفت به حق و مقام و منزلت ائمه اطهار (ع) دارد؛ چون بدون اطلاع از فضائل و كمالات افراد محال است كه بتوان آنها را به طور كامل مورد تكريم و احترام و محبت قرار داد و به اصطلاح پايه محبت زياد، شناخت بيشتر است.

بنابراين، وقتى كسى فردى را به اندازه اى دوست دارد كه حتى محل زندگى و يا نشست و برخاست او را مورد تقديس قرار مى دهد اين كار نشانه آن است كه از ابعاد مختلف شخصيت آن فرد اطلاع كامل دارد و به فضائل و كمالات او آشناست كه اين همه احترام به او قائل مى شود.

چهارم، اين كار در حد خود تعظيم شعائر اسلامى محسوب مى شود و اين امر نيز حكايت از تقوا و پايبندى زياد فرد نسبت به احكام و مقررات اسلامى دارد؛ چون مواقف و مشاهد ائمه (ع) از آن جهت مورد تكريم قرار مى گيرند كه منتسب به خليفه هاى الهى اند و اين تكريم به نوعى اظهار محبت و ارادت به خداوند متعال محسوب مى شود.

گذشته از همه اينها، حفظ و تكريم اينگونه اماكن هم به لحاظ روانى و هم به لحاظ اجتماعى و تاريخى در ترويج و تبيين و نشر فرهنگ اسلامى بسيار مؤثر است لذا در همه جوامع، صرف نظر از اينكه چه اعتقاد و تفكرى دارند به آثار به جاى مانده از گذشتگان، چون نماد فرهنگ و انديشه و افتخارات آن ملت و جامعه محسوب مى شوند به ديده احترام مى نگرند و در حفظ، آبادانى و تكريم آن دقت بيشتر مبذول مى دارند و آنها را سند عينى تمدن و تفكر و رشد فرهنگى و وسيله حفظ و تداوم فرهنگ و اعتقادات ملى و مذهبى خود به حساب مى آورند.

موقعيت كنونى سرداب سامرا

امروزه هر كس از هر نقطه شهر سامرا به مركز شهر نگاه كند دو گنبد با شكوه مى بيند كه يكى از آنها با كاشيهاى طلايى براق و ديگرى با كاشيهاى رنگى زيبائى پوشيده شده است. هر يك از اين گنبدها به ساختمان مستقلى تعلق دارند. گنبد بزرگ طلايى بر بالاى ضريح مطهر كه مرقدهاى مقدس امام دهم (ع) و امام يازدهم (ع) در آن جاى دارد، قرار گرفته است ولى گنبدهاى كوچك بر بالاى ساختمان مسجد جامع شهر ساخته شده است. ساختمان حرم مطهر به شكل مستطيل و ساختمان مسجد جامع به صورت مستقل از ساختمان حرم، ولى متصل به صحن حرم است و سرداب غيبت درست در زير ساختمان مسجد قرار گرفته و در طول تاريخ بارها در بنا و بخشهاى مختلف آن تعميرات و تغييراتى انجام شده است.

همانگونه كه پيش از اين نيز اشاره شد سرداب غيبت از جمله سردابهاى عميقى است كه در زير يك لايه سنگى حفر شده و در كل داراى سه قسمت عمده به شرح زير است:

يك غرفه شش ضلعى، يك غرفه مستطيل كوچك و يك غرفه به شكل مستطيل بزرگ. توضيح بيشتر آنكه غرفه مستطيل بزرگ در ميان مردم به «مصلاى مردان» و غرفه مستطيل شكل كوچك به «مصلاى بانوان» معروف است. اين بخشها با دو راهرو بلند و طولانى به يكديگر مربوط مى شوند؛ يعنى يك راهرو طولانى مصلاى مردان و مصلاى زنان را به هم وصل مى كند و يك راهرو طولانى ديگر بين مصلاى مردان و غرفه شش ضلعى وجود دارد.

همچنين اين بخشهاى سه گانه هر يك از طريق روزنه اى كوچك و طولانى كه از قسمتهاى فوقانى ديوار آغاز شده تا پايين ترين حد ديوار بيرونى مسجد جامع امتداد مى يابد و نور و هوا دريافت مى كند.

پلكانى كه راه ورود و خروج سرداب است و به غرفه شش ضلعى منتهى مى شود