به همان سان كه انتظار دستيابى به «مدينه فاضله» و وضعى بهتر و متفاوت با وضع موجود و گريز از ناملايمات يار قرين و رفيق دائمى انسان از ابتداى خلقت بوده و وعده فرارسيدن روزگار رهايى توسط انبيا، اوليا و حكما نيز اين تمنا و انتظار را قوت بخشيده، تلاش براى كسب آگاهى از امكان و زمان وقوع وعده رهايى و فصل بهار حقيقى نيز او را رها نساخته است. شايد اين تلاش مرهمى بر زخمهاى آدمى بوده و آن را انگيزه اى براى تاب آوردن ناملايمات و مبارزه با همه آنچه كه نامطلوب بوده مى شناخته تا آنجا كه اين «تمنا» و «مجاهده» فصل قابل توجهى از فرهنگ و ادبيات اقوام را به خود اختصاص داده است.

فقدان ادوات مناسب براى گشودن اين راز سر به مهر و عدم توانايى عموم مردم در دسترسى به آنچه واسپس پرده نهان مانده، موجب بوده تا عموم اقوام، پرده بردارى از اين راز را از قديسين، راهبان، كاهنان، منجمان، طالع بينان و بالاخره پيشگويان بخواهند. چه، دست يازيدن به اين اسرار نهان را از توان انسانهاى معمولى خارج مى دانستند و تنها اين توان را در كسانى جست وجو مى كردند كه قادر به خرق عادت و شكستن محدوديتهاى عالم محسوس بودند و يا با ايجاد نوعى رابطه با نيروهاى ماورايى و قدسى امكان كسب خبر را در اختيار داشتند. از همين روست كه بخشى از آثارى كه سخن از آينده به ميان آورده اند منسوب به طالع بينان و منجمان و كاهنان است.

اين تلاش در ميان همه ملل و نحل در هيات مجموعه اى از «پيشگوئيها» رخ نموده است. چنانكه هيچ دوره و قومى را نمى توان سراغ گرفت كه در آثار فرهنگى خود فصلى ويژه در اين باره نگشوده باشند.

آثار اساطيرى، ادبى و مذهبى عموم اقوام، مشحون از «پيشگويى» درباره آينده و فرجام تاريخ، جهان و انسان است. به دلايل مختلفى كه در اينجا مجال گفت وگو درباره آن نيست زبان عموم اين آثار تمثيلى، رمزگونه و استعارى است.

اگر چه علوم جديد كه جملگى مبتنى بر دريافتهاى تجربه گرايانه و كمى از عالم و آدم است نافى هرگونه سخن در اين باره است اما، مى بايست متذكر اين نكته شد كه نسبت با مبدا هستى و علم لدنى انبيا و اولياى الهى، مكاشفات پيران طريقت و قديسين، رؤياهاى صادقه، رياضتهاى نفسانى و بالاخره علوم غريبه در گذشته امكان كشف زمان و مكان وقوع بسيارى از حوادث و وقايع مربوط به حيات فردى و جمعى در كره خاك و در آينده دور را فراهم آورده است.