تولد حضرت موسى (ع) به صورت نهانى در نزديكى كاخ فرعون واقع گردد، بدون آنكه فرعون و دژخيمان او از اين واقعه بويى ببرند. با اين وجود تلاش براى دستيابى به حضرت مهدى (ع) همچنان ادامه داشت. حتى سالها پس از شهادت امام حسن عسكرى (ع) خلفاى عباسى منزل امام عسكرى (ع) را زيرنظر داشتند و گاهى به طور ناگهانى به آنجا يورش مى بردند تا بلكه بتوانند حضرت مهدى (ع) را دستگير كنند؛ زيرا در جريان شهادت امام عسكرى (ع) وقتى امام مهدى (ع) عموى خود جعفر را از نماز خواندن بر پيكر امام عسكرى (ع) باز داشتند و خود بر پيكر آن حضرت نماز خواندند تقريبا بر همگان معلوم شد كه امام مهدى (ع) على رغم مراقبتهاى دژخيمان عباسى متولد شده اند و هم اكنون جانشينى حضرت عسكرى (ع) را برعهده دارند. بنابراين، پس از شهادت امام يازدهم نه تنها از شدت تعقيب و جست وجوى عوامل حكومت كاسته نشد بلكه به جهت احساس خطر بيشتر بر شدت اين كار افزوده شد. در يك مورد معتضد (شانزدهمين خليفه عباسى) عده اى از سربازان خود را از بغداد به سامرا فرستاد تا به طور ناگهانى، در يك فرصت مناسب در حالى كه اطراف خانه امام عسكرى (ع) را به محاصره در مى آورند به داخل منزل يورش ببرند و اگر حضرت مهدى (ع) را در آنجا يافتند دستگير نمايند.

يكى از سربازان شركت كننده در آن يورش اين واقعه را چنين شرح مى دهد:

وقتى سربازان خليفه وارد حياط خانه امام عسكرى (ع) شدند و بخشهاى مختلف خانه را مورد بررسى قرار دادند به در سرداب منزل رسيدند و از صداى تلاوت قرآن كه به گوش مى رسيد متوجه شدند كه امام مهدى (ع) در سرداب مشغول تلاوت قرآن هستند. با مشاهده اين كار آنجا را به طور كامل به محاصره خود درآوردند و در پشت در سرداب منتظر ماندند تا موقع خارج شدن آن حضرت او را دستگير نمايند. مدتى بعد امام (ع) در جلو چشم سربازان خليفه از سرداب بيرون آمدند و آنجا را ترك كردند بدون اينكه حتى يك نفر از سربازان جرات پيدا كنند تا كارى انجام دهند.

وقتى كه امام (ع) كاملا از ديد سربازان دور شدند. فرمانده نيروهاى خليفه عباسى به نيروهاى خود دستور داد تا وارد سرداب شوند و امام (ع) را دستگير نمايند سربازها به او گفتند: مگر نديديد كه او از سرداب خارج شد و از مقابل شما عبور كرد و از خانه خارج شد؟ به محض شنيدن اين خبر فرمانده دژخيمان عباسى در حالى كه بسيار آشفته و نگران شده بود گفت: من كسى را نديدم اگر شما او را ديديد چرا دستگيرش نكرديد؟ آنها در پاسخ گفتند: ما گمان مى كرديم كه خود شما او را مى بينيد و لزومى نمى بينيد كه او را دستگير كنيم در نتيجه ما هم هيچ گونه عكس العملى نشان نداديم.[١]

از اين تاريخ به بعد سرداب امام حسن عسكرى (ع) به سرداب غيبت مشهور شد. اين در حالى بود كه سالها پيش از آن؛ يعنى در سال ٢٦٠ ق. به دنبال شهادت حضرت عسكرى (ع) دوران غيبت صغرا شروع شده بود.[٢]

سرداب خانه امام عسكرى (ع) از آن جهت كه محل سكونت و عبادت سه نفر از امامان شيعه يعنى امام هادى، امام حسن عسكرى و امام مهدى (ع) بوده همواره در طول تاريخ مورد توجه و احترام مردم واقع شده است. علاوه بر آن به شهادت اسناد معتبر تاريخى، قبر بيش از بيست و دو تن از امام زادگان نيز در آن محل واقع شده كه اين امر در نوع خود نشانگر اهميت و ارج اين مكان شريف در نزد اولياى الهى است.

بر اين اساس، شيعيان هميشه پس از زيارت مرقد نورانى حضرت هادى (ع) و حضرت عسكرى (ع) در اين سرداب حاضر مى شوند و در آنجا به نيايش و عبادت مى پردازند. اگر بخواهيم دلايل توجه شيعيان به اين سرداب را دسته بندى كنيم، به ترتيب زير خواهد بود:

نخست، اين مكان شريف به قدوم مبارك سه تن از اهل بيت پيامبر اكرم (ص) و همينطور بندگان صالح و پرهيزگارى چون حضرت حكيمه خاتون، عمه امام عسكرى (ع) و حضرت نرجس خاتون مادر بزرگوار حضرت مهدى (ع) متبرك شده است و در نتيجه مى توان گفت اين سرداب با