ولى نه راوى آن براى ما روشن است و نه بابى كه اين روايت به آن انتقال يافته است! در هر حال در اينجا نيز با قطع نظر از سند، به بررسى محتواى اين زيارتنامه مى پردازيم:

در متن كاملى كه ذكر شده است، براى هر يك از مواقفى كه در ذيل آمده، اذكار، ادعيه و اعمالى خاص تعليم داده شده است. هنگام خروج از خانه، هنگام رسيدن به مقصد، هنگام نزديك شدن به شهادتگاه، هنگام رسيدن به قتلگاه، هنگام داخل شدن در قبه شريفه و وقوف بر قبر و توجه به جوانب مختلف زيارت على بن الحسين (على اكبر) (ع) زيارت ساير شهدا، خواندن دو ركعت نماز زيارت با كيفيت مخصوص و اعمال بعد از نماز زيارت ...

بحث ما درباره اين زيارت معرفى قسمتهايى است كه مضامين آن داراى مطالبى است كه از نظر اخلاقى و تاريخى نكاتى آموزنده به همراه دارد.

ما در اين مقاله باختصار بخشهايى از اين زيارت را كه داراى مضامين بلند اخلاقى و يا نكات آموزنده تاريخى هستند شرح مى دهيم.

به طور كلى مى توان زيارت مورد بحث را در ١٠ بخش دسته بندى كرد.

بخش اول: درود و سلام بر انبيا و پنج تن آل عبا

در اين بخش اولا سلام و درود بر ٢٤ پيامبر به همراه اوصاف مشهور آنها آمده است سپس بر على و فاطمه زهرا و امام حسن: درود مى فرستد. پس از آن با درود بر امام حسين (ع) فصل جديدى از زيارت آغاز مى شود.

درباره اين بخش توجه به دو نكته لازم است: اول اين است كه بسيارى از زيارات اهل بيت (ع) با درود بر انبيا الهى شروع مى شود، كه شايد حكمتش توجه به اين مطلب باشد كه اين بزرگواران در مسيرى حركت مى كنند كه از حضرت آدم شروع شده است و ادامه راه انبياء الهى است و اينها وارثان انبياء براى رسيدن به اهداف عاليه الهى هستند. پيام اين زيارت نيز همين است كه وقايع عاشورا و مصائبى كه بر امام حسين (ع) و يارانش پيش آمد، در راستاى برنامه الهى است.

دوم اين است كه در هنگام سلام بر حضرت داود (ع) مى خوانيم:

«السلام على داود الذى تاب الله من خطيئتة»

سلام بر داود (ع) كه خداوند از خطايش گذشت‌

در اينجا توضيح اين نكته لازم است كه چون ما معتقد به عصمت تمام انبياى الهى هستيم بنابراين، مراد از خطيئه حضرت داود (ع) در اينجا، آن افسانه اى نيست كه در كتب عهد عتيق ذكر شده است‌[٢] چنانكه در روايات مختلفى كه از اهل بيت رسيده است، بشدت آن تهمتها را تكذيب مى كنند،[٣] بلكه مراد عجله در قضاوتى است كه انجام گرفت و بلافاصله توبه كرد و اين ترك اولايى بيش نبود.[٤] و اينكه در ميان تمام اوصاف زيبايى كه خداوند در قرآن، حضرت داود (ع) را بدان مى ستايد، چرا در اينجا، اين وصف انتخاب شده است و علتش براى ما مشخص نيست و علمش را به اهلش مى سپاريم.

بخش دوم: بيان حالات و اوصاف شخصى امام حسين (ع)

در اين بخش امام حسين (ع) به عنوان كسى معرفى مى شود كه با خون خود، جانش را در راه دين بخشيد، و خدا را در پنهان و آشكار، اطاعت كرد، و خداوند در خاك او شفا قرار داد و زير گنبد و بارگاه او، دعا مستجاب است و ائمه (ع) از نسل او هستند و او فرزند پيامبر (ص) و