بر اساس روايات ترديدناپذيرى كه شيعه و سنّى آنها را روايت كرده‌اند، بر هر فرد مسلمان واجب است كه امام زمان خود را بشناسد تا بدين وسيله از خطر در افتادن به جاهليّت قبل از اسلام و فرو رفتن در گرداب كفر و شرك وارهد و امكان زيستن و مردن بر مبناى اعتقاد راستين را بيابد.

اين همه تأكيد بر لزوم معرفت امام در آموزه‌هاى اسلامى، از آن روست كه معرفت، مقدّمه دل بستن،[١] دل بستن، مقدّمه سر سپردن‌[٢] و سرسپردن به امام حق، مقدّمه نجات و رستگارى است‌[٣] و اين اساس دعوت همه انبيا و اولياست.

بنابراين، سمت و سوى برنامه‌هاى تبليغى و ترويجى حوزه مهدويّت بايد اين باشد كه مخاطبان پس از به دست آوردن شناخت عقلى مناسب نسبت به امام مهدى (ع) و برقرار كردن پيوند قلبى شايسته با آن حضرت، ناخودآگاه به همراهى عملى با امام خود برسند و اين همان حقيقت انتظار است. تنها زمانى مى‌توانيم خود را منتظر امام عدالت‌گستر و پيرو او بدانيم كه در زندگى فردى و اجتماعى خويش، راه و روش مورد نظر او را اجرا كنيم؛ چنان‌كه در نامه اميرمؤمنان، على (ع) خطاب به عثمان بن حنيف، فرماندار «بصره» آمده است:

«آگاه باش كه هر پيروى را پيشوايى است كه پى وى را پويد و از نور دانش او روشنى جويد. بدان كه پيشواى شما از دنياى خود به دو جامه فرسوده بسنده كرده و دو قرصه نان را خوردنى خويش ساخته است. بدانيد كه شما چنين نتوانيد كرد؛ ولى مرا به پارسايى و كوشيدن و پاك‌دامنى و درستى ورزيدن يارى كنيد.[٤]

از همين روست كه در دعاى ندبه مى‌خوانيم:

«خداوندا! ... ما را در راه اداى حقوق او (امام مهدى (ع))، تلاش در پيروى از او و دورى از مخالفت او يارى كن و با خشنودى او بر ما منّت‌گذار.»[٥]

در زمينه حركت‌افزايى در حوزه مهدويّت نيز چند اولويّت موضوعى وجود دارد كه به اجمال به آنها اشاره مى‌كنيم:

١- ٣. راه تشخيص خشنودى و ناخشنودى امام عصر (عج)

نخستين پرسشى كه در زمينه همراهى عملى با امام عصر (عج) وجود دارد اين است كه از كجا مى‌توان فهميد كه امام زمان (ع) از ما چه مى‌خواهد و چه كارى را مى‌پسندد؟

در پاسخ به اين پرسش، بايد دو نكته را يادآور شويم:

الف) امام زمان (عج)، ادامه‌دهنده راه اهل بيت (ع)

به اعتقاد ما، همه امامان معصوم (ع)، مفسّران كتاب خدا و بيان‌كنندگان سنّت رسول خدا (ص) هستند. رضايت و خشنودى امام زمان (عج) نيز در چيزى نيست، جز آنچه در كتاب خدا آمده يا در سخنان رسول خدا (ص) و ديگر امامان معصوم (ع) به آن اشاره شده است. به بيان ديگر، اگر كسى به همه تكاليف و وظايفى كه در قرآن و روايات معصومان (ع) به آنها امر شده است، عمل كند و از همه محرّمات و گناهانى كه در اين دو منبع الهى از آنها نهى شده است، دورى جويد، خواهد توانست رضايت امام عصر (عج) را چنان‌كه بايد و شايد، به دست آورد.

در روايات متعدّدى بر اين موضوع تأكيد شده است. از آن جمله روايتى است كه از امام صادق (ع) نقل شده و در آن بر پيراستن خود از ويژگى‌هاى ناپسند و آراستن خود به اخلاق نيكو به عنوان دو وظيفه مهمّ دوست‌داران و منتظران امام عصر (عج) تأكيد شده است:

هر كس دوست دارد از ياران حضرت قائم (ع) باشد، بايد منتظر باشد و در اين حال، به پرهيزكارى و اخلاق نيكو رفتار كند؛ در حالى كه منتظر است.[٦]

امام عصر (عج) نيز با توجّه به ناگهانى بودن امر ظهور، همه شيعيان را در زمان غيبت به انجام اعمال پسنديده و دورى از اعمال ناپسند فرا خوانده است:

«پس هر يك از شما بايد آنچه را موجب دوستى ما مى‌شود، پيشه خود سازد و از هر آنچه موجب خشم و ناخشنودى ما مى‌گردد، دورى گزيند؛ زيرا فرمان ما به يك‌باره و ناگهانى فرا مى‌رسد و در آن زمان، توبه و بازگشت براى كسى سودى ندارد و پشيمانى از گناه، كسى را از كيفر ما نجات نمى‌بخشد.»[٧]

تهذيب نفس و دورى گزيدن از گناهان و كردار ناشايست، به عنوان يكى از وظايف منتظران در عصر غيبت، چنان اهمّيتى دارد كه در توقيع شريفى كه از ناحيه مقدّسه حضرت صاحب‌الامر (عج) خطاب به شيخ مفيد (ره) صادر گشته، كردار ناشايست و گناهانى كه از شيعيان آن حضرت سر مى‌زند، يكى از اسباب يا تنها سبب طولانى شدن غيبت و دورى شيعيان از لقاى آن بدر منير شمرده شده است:

... پس تنها چيزى كه ما را از آنان (شيعيان) پوشيده مى‌دارد، همانا چيزهاى ناخوشايندى است كه از ايشان به ما مى‌رسد و خوشايند ما نيست و از آنان انتظار نمى‌رود.[٨]

بنابراين، هيچ لزومى ندارد كه ما حتماً از زبان امام زمان (ع) بشنويم كه ايشان از چه رفتار و گفتارى، خشنود و از چه رفتار و گفتارى، ناخشنود مى‌شود؛ بلكه با مراجعه به سخنان ديگر امامان (ع) به خوبى مى‌توان به ويژگى‌هاى اخلاقى مورد نظر امام مهدى (ع) پى برد. براى‌