ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٠ - ١ قريش و اسلام
از مدينه تا مدرنيته
محمّدحسين زورق
١. قريش و اسلام
ابوسفيان چهره سرشناس قريش در رويارويى و ستيز اين قبيله با اسلام است. شناخت قريش مقدّمهاى ضرورى براى شناخت بنىاميه، ابوسفيان و همفكرانش به شمار مىآيد.
مىدانيم زندگى اقتصادى قريش از طريق تجارت اداره مىشد. تجارت هسته مركزى زندگى اجتماعى و فرهنگى قريش را تشكيل مىداد.
برگزارى مجالس شعرخوانى در بازارهايى كه بر سر راه كاروانهاى تجارى به «مكّه» قرار داشتند، نظير «بازار عكّاظ» به صورت يك سنّت ديرپاى درآمده بود. هفت قصيده مشهور عرب كه بر پردههاى كعبه آويخته شده، نمايشگر روح طبيعتپرست و لذّتجوى اشراف قريش بود. قريش چنين ادبياتى را مىپسنديد و آن را رواج مىداد. بنابراين اشراف قريش تا حدودى مىدانستند كه چگونه مىتوانند از احساسات دينى و ذوق هنرى و موقعيت تجارى مكّه به نفع خود استفاده كنند. آنها قبايل عرب را به زيارت مكرّر كعبه دعوت مىكردند تا به چرخش سريعتر چرخهاى اقتصاد مكّه كمك كنند و البتّه اين دعوت نه به نام اقتصاد؛ به نام زيارت كعبه و حرمت بتها وتقديس بتخانهها صورت مىگرفت.
فرهنگ قريش به ويژه در تيرههايى نظير تيره بنىاميه فرهنگ سودطلبى و لذّتجويى بود. قمار و شراب در مكّه رواج داشت. زنان به تبرّج و خودنمايى مىپرداختند و گاه عريان، كعبه را طواف مىكردند.