ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٨ - مروّج تشيع در تايلند
مروّج تشيع در تايلند
زهرا صادقى
شيخ احمد، فردى مذهبى، با استعداد، دنياديده و مدبّر بود و اعتقاد داشت كه بايد براى شيعه كار كند. بيشتر اسناد به جاى مانده نشان مىدهد كه وى در سنّ شصت سالگى به «تايلند» رفت.
به گزارش سرويس جهان اسلام، «شيعه نيوز»، تشيع از حدود چهارصد سال پيش توسط فردى به نام شيخ احمد قمى وارد تايلند شد. در قرن يازدهم هجرى قمرى دو برادر به نامهاى شيخ احمد و شيخ سعيد قمى به وسيله كشتى از طريق «بندر مالاكا» به «آيوتايا»، پايتخت «سيام» (نام سابق تايلند)، وارد شدند. در اينكه شيخ احمد، روحانى بوده يا نه، ترديد وجود دارد و سندى دالّ بر اينكه او روحانى درس خواندهاى از «قم» بوده، وجود ندارد. شيخ احمد براى تجارت به «تايلند» رفت؛ امّا در امور فرهنگى و سياسى از خود لياقت نشان داد و موفّق گرديد تا از سوى پادشاه به مقام «چائوفا ياراج نايوك» كه به معناى وزير اعظم است، دست يابد.
جاى ترديد نيست كه شيخ احمد، فردى مذهبى، با استعداد، دنياديده و مدبّر بود و اعتقاد داشت كه بايد براى شيعه كار كند. بيشتر اسناد به جاى مانده نشان مىدهد كه وى در سنّ شصت سالگى به تايلند رفت و در كوران حوادث، سالها در «هند» بود و مدّتى هم در «ميانمار» به سر برد و دوباره به تايلند بازگشت. او حدود بيست سال، يعنى تا پايان عمرش در تايلند بود و با دختر پادشاه آن كشور ازدواج كرد. يكى از مهمترين كارهايى كه شيخ احمد انجام داد، پايهگذارى بنياد شيخالاسلامى در تايلند است.
البتّه تايلند در آن زمان، شيخالاسلام داشت و شيخ احمد در واقع دومين شيخالاسلام تايلند به شمار مىآمد؛ ولى اهمّيت كار شيخ احمد در اين بود كه توانست نهاد شيخالاسلامى، يعنى چيزى شبيه به وزارت اسلام را كه در سرزمين بودايى تايلند سابقه نداشت، پايهگذارى كند كه تا امروز هم وجود دارد. شايان ذكر است شيخالاسلام فعلى تايلند، هجدهمين شيخ الاسلام اين كشور به شمار مىآيد كه چهارده نفر قبلى، شيعه و از اعقاب شيخ احمد بودند و چهار نفر اخير اهل سنّت هستند.
به طور كلّى، شيعيان در تايلند كه حدود ده هزار نفرند، در يك تقسيمبندى به دو بخش تقسيم مىشوند: يك بخش كه به آنها شيعيان قديم مىگويند، از اعقاب شيخ احمد به شمار مىآيند. اين گروه، عمدتاً در محلّه «جاران پارت» سكنا گزيده و مساجدى را در اطراف خود بنا كردهاند كه قدمت برخى از اين مساجد به چهارصد سال مىرسد؛ امّا بخش دوم، شيعيان جديدند كه بعد از پيروزى انقلاب اسلامى به تشيع گرايش پيدا كردند.
شيخ احمد قمى سرسلسله يك خاندان بزرگ و مشهور تايلند است كه به خاندان بونارك معروفند. اعقاب شيخ احمد هنوز در تايلند حضور دارند. از نسل سوم شيخ احمد يك گروه مسلمان و گروه ديگر، بودايى شدند؛ گروه بودايى، اكنون از خانوادههاى بزرگ تايلند و معروف به بوناركاند و با دستگاه سلطنت و دولت مرتبط بوده و معتقدند كه خون ايرانى دارند. اعقاب مسلمان شيخ احمد هم از خانوادههاى بزرگ مسلمانان تايلندند؛ مانند خانواده احمد جولاى كه خود او از طرفداران انقلاب اسلامى «ايران» بود و در زمينه تبليغ و صدور انقلاب در تايلند بسيار تلاش كرد. كوكريت، نخستوزير سابق تايلند و همچنين ماروت بونارك، رئيس قبلى پارلمان تايلند از خاندان بونارك هستند.
بهطور كلّى شيعيان در تايلند كه حدود دههزار نفرند، در يك تقسيمبندى به دو بخش تقسيم مىشوند: يك بخش كه به آنها شيعيان قديم مىگويند، از اعقاب شيخ احمد به شمار مىآيند. اين گروه عمدتاً در محلّه «جاران پارت» سكنا گزيده و مساجدى را دراطراف خود بنا كردهاند كه قدمت برخى از اين مساجد به چهارصد سال مىرسد؛ امّا بخش دوم، شيعيان جديدند كه بعد از پيروزى انقلاب اسلامى به تشيع گرايش پيدا كردند.
شيعه در تايلند بعد از شيخ احمد سه دوره را پشت سر گذاشت: دوره آيوتايا؛ «آيوتايا» پايتخت قديم تايلند بود كه شيخ احمد در آنجا منصب شيخالاسلامى داشت. در واقع اين دوره آغاز دوره تشيع است كه شيعه در آن از نظر سياسى بسيار رشد كرد؛ به طورىكه در يك مقطع، شيخ احمد توانست يك كودتا عليه پادشاه آن زمان، يعنى ناراى كبير را خنثى كند. در اين حادثه شيخ احمد و صد نفر شمشيرزن ايرانى دخالت و از يك كودتا جلوگيرى كردند. جالب اينكه در كتب تاريخى آمده است كه وقتى شمشيرزنها با دشمنان پادشاه مىجنگيدند، مىگفتند: يا على (ع) و اين پادشاه بودايى هم مىگفت: يا على (ع). از اين رو اين واقعه يك موقعيت بسيار مناسبى را براى تشيع ايجاد كرد.
دوره آيوتايا دوره خوب تشيع بود؛ امّا بعد از اينكه برمهاىها به