\* امير المؤمنين (ع) از پيامبر اكرم (ص) نقل مى‌كند كه فرمود: «پيش از قيامت ده امر حتمى واقع مى‌شود: خروج سفيانى، دجّال، دود، دابّةالارض، خروج قائم، طلوع خورشيد از مغرب، نزول عيسى، فرو رفتن در مشرق جزير العرب، بيرون آمدن آتشى از قعر عدن كه مردم را به محشر براند.»[١]

\* محدّث قمى از رسول خدا (ص) نقل مى‌كند: «چون او ظاهر شود عالم را پر از فتنه و آشوب نمايد و ميان او و لشكر قائم جنگ واقع شود، بالأخره آن ملعون به دست حضرت حجّت (عج) يا عيسى بن مريم (ع) (به فرمان امام زمان (عج)) كشته شود.»[٢]

\* سيّد محمّد صدر مى‌فرمايد: دجّال رمزى است از اوج تمدّن و تكنيك غرب كه با اسلام و مبانى آن ستيز دارد، تمدّنى كه درصدد به سلطه كشيدن هر انسانى است ... ما به طور وضوح مشاهده مى‌كنيم كه چگونه تمدّن و تكنيك غرب مادّى‌گرا در اين عصر بر تمام جوامع، حتّى مسلمانان تسلّط پيدا كرده است.[٣] .. از بيانات استاد محمّد طىّ‌[٤] و نويسنده مصرى، شيخ محمّد فهيم ابو عبيه در تعليقه خود بر كتاب «البدايه و النهايه»[٥] نيز همين احتمال به دست مى‌آيد.[٦]

\* بعضى معتقدند همان‌گونه كه از ريشه لغت دجّال از يك سو و از منابع حديث از سوى ديگر استفاده مى‌شود، دجّال منحصر در يك فرد معيّنى نيست، بلكه عنوانى است كلّى براى افراد پر تزوير و حيله‌گر كه براى كشيدن توده‌هاى مردم به‌دنبال خود از هر وسيله‌اى استفاده مى‌كنند.

\* ممكن است اين نظر درست باشد؛ چون اگر از مفاهيم رمزى و كنايى روايات مورد بحث صرف نظر كنيم، بيشتر آنها از نظر ضوابط سندى اخبار واحدى مى‌باشند كه چندان معتبر نيستند.

\* بنابر آنچه كه از كتب ياد شده ذكر نموديم، دجّال را به دو صورت مى‌توان تفسير نمود:

١. شخصى حقيقى كه بيشتر در مصادر اهل سنّت به آن اشاره شده است.

٢. جنبشى فرهنگى و ضدّ دينى كه روايات شيعه بيشتر مشعر به آن است و به صورت تشكيلاتى و سازمانى توسط يك نفر يا گروهى هدايت مى‌شوند و هدف آنها حاكميّت بر مردم است بنابراين بزرگترين دشمن منجى آخرالزّمان كه هدف او رهايى بشر است، مى‌باشند.

خصوصيات فردى‌

\* اميرالمؤمنين (ع) مى‌فرمايد: «او چشم راست ندارد و چشم ديگرش در پيشانى اوست و مانند ستاره صبح مى‌درخشد. چيزى در چشم اوست كه گويى آميخته به خون است، وى در يك قحطى سختى مى‌آيد و بر الاغ سفيدى سوار است.»[٧]

ترمينولوژى روايت:

\* بزرگترين مشخّصه دجّال كه در روايت اميرالمؤمنين (ع) به آن اشاره شده است: داشتن يك چشم چپ، با اوّلين نگاه به آرم رسمى سازمان فراماسونرى مى‌توانيد اين چشم چپ را مشاهده نماييد، كه در وسط رأس آرم قرار دارد (او چشم راست ندارد و چشم ديگرش در پيشانى اوست)، اين چشم درون آرم، درخشان است (و مانند ستاره صبح مى‌درخشد) اگر به معناى لغت دجّال توجّه شود، به معناى كذّاب است كه اين بارزترين خصوصيّت اين جامعه مخفى است، مخفى‌كارى اين سازمان، نمونه بارز نفاق در ادبيات قرآنى، اسلامى است؛ همچنين آنها خود را انسان‌هايى بشر دوست و صلح طلب معرفى مى‌نمايند؛ يعنى مركب آنها به جاى جنگ و خونريزى كه نماد آن رنگ قرمز است، مركبى سفيد است (و بر الاغ سفيدى سوار است) و به وسيله آن اهداف جنگ‌طلبانه پشت پرده خود را كه به رنگ سرخ است، پيش مى‌برند، امّا مهم‌ترين ويژگى اين سازمان مخوف و مخفى، ضدّ دين و ضدّيت با اديان توحيدى اصيل مى‌باشد كه دقيقاً بر روايات اسلامى صدق مى‌كنند.

\* گرداننده‌هاى اين جريان، جرياناتى مشابه را نيز اداره مى‌كنند كه عنوان دجّال و خصوصياتش بر همه آنها صدق مى‌كند، اين گرداننده‌ها، شبكه‌ها و جريانات متّصل به آنها در اختيار صهيونيزم و استكبار جهانى مى‌باشند كه مقام معظّم رهبرى، حفظه الله، از آنها با عنوان شبكه زورگويان صهيونيست جهانى ياد نموده است، كه تمامى يا اكثر فساد، تباهى و جنايات سراسر جهان، زاييده اعمال آنهاست.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سنن ابن ماجه، ج ٢، ص ١٣٦٠.

[٢]. صحيح مسلم، ج ٨، ص ٢٠٥.

[٣]. صحيح بخارى ج ٨ ص ١٠٣.

[٤]. مسند احمد ج ٥ ص ١٣.

[٥]. همان.

[٦]. مستدرك حاكم ج ٤ ص ٥٣٧.

[٧]. مسند احمد ج ٥ ص ٤٣٥.

[٨]. معجم الكبير ج ٢ ص ٥٦.

[٩]. صحيح مسلم ج ٨ ص ١٩٧؛ ر ك به: كتاب موعود شناسى و پاسخ به شبهات ص ٥٣١.

[١٠]. صحيح ترمذى باب ما جاء فى دجال ص ٤٢.

[١١]. انباه الهداه، شيخ حر عاملى ج ٧ ص ٤٠٥.

[١٢]. منتهى الامال ج ٢ ص ٣٣٦.

[١٣]. تاريخ ما بعد الظهور صص ١٤١- ١٤٢.

[١٤]. المهدى المنتظر بين الدين و الفكر البشرى ص ١٧٧.

[١٥]. البدايه و النهايه ج ١ ص ١٨٨.

[١٦]. موعود شناسى و پاسخ به شبهات ٥٣٣.

[١٧]. مهدى موعود ترجمه و نگارش على دوانى ص ٩٦٥.