اين يارى در طول سال‌ها ادامه يافت تا آن زمان كه به تصريح امام مجتبى (ع) در خطبه مسجد كوفه، ميكائيل ملك به هنگام تشييع جنازه ايشان در سمت راست تابوت آن حضرت حركت مى‌نموده است.[١] آن هم به نحوى كه امام (ع) اجازه نداشته‌اند تابوت اميرالمؤمنين (ع) را به غير از جبرئيل و ميكائيل بسپارند.

ميكائيل و سيدالشّهدا (ع) در قيامت‌

در روز قيامت كه بسيارى از مردم دچار ترس، وحشت و هراسند؛ ميكائيل به يارى زائران سيّدالشّهدا (ع) خواهد آمد.[٢]

بنابر روايتى كه از رسول خدا (ص) نقل شده كه مى‌تواند بيان كننده وظيفه اصلى اين دو ملك پس از آن حضرت به شمار آيد:

«إن الله خص جبرئيل و ميكائيل وإسرافيل بطاعة على والبراءة من أعدائه والاستغفار لشيعته؛[٣]

خداوند جبرئيل، ميكائيل و اسرافيل را براى اطاعت از على بن ابى طالب، برائت جستن از دشمنانش و طلب مغفرت براى شيعيانش مخصوص گردانيده است.»

ميكائيل ملك در دوره ظهور امام عصر (ع)

در مقاطع مختلف پس از ظهور جبرئيل و ميكائيل حضور ملموسى دارند. كه از آن جمله مى‌توان به سرآغاز ظهور و هنگامه بيعت با حضرت مهدى (ع) در «مسجدالحرام» و نيز لشكركشى براى نبرد با سفيانى‌[٤] و شكست و كشتن او مشاهده كرد.[٥]

پس از به دست گرفتن حكومت مكّه توسط امام عصر (ع) و سلطه بر اين منطقه، با توجه به جنايات سفيانى‌[٦] از «شام» تا «عراق» و «شبه جزيره»، مهمترين و ضرورى ترين اقدام عقب راندن و دفع اوست. از همين رو امام (ع) با سپاهيانى كه تحت رهبرى ايشان و فرماندهى سيصد و سيزده يار ايشان تشكيل شده با هسته اوّليه ده هزار نفره به تعقيب سپاهيان سفيانى مى‌پردازند.

اين تعقيب و عقب راندن سفيانيان تا «درياچه طبريّه» ادامه مى‌يابد. سفيانى از منطقه «وادى يابس»، اقدامات خود را شروع كرده بود. اين منطقه در اطراف درياچه طبريّه قرار دارد. پرونده جنايات سفيانى در همان منطقه‌اى بسته مى‌شود كه از آنجا آغاز شده بود. ميكائيل و جبرئيل از جمله شاخص‌ترين افرادى هستند كه در اين نبرد و لشكركشى امام (ع) را همراهى مى‌كنند. ظاهراً جبرئيل فرماندهى ملائك جناح راست و ميكائيل، فرماندهى ملائك جناح چپ سپاه امام (ع) را برعهده دارند.[٧]

امام مهدى (ع) پس از ظهور و شكست سفيانى به ناچار با غربيان وارد نبرد و جنگ مى‌شوند.[٨] اندكى كه از آغاز نبرد مى‌گذرد با وساطت حضرت مسيح (ع)، صلحى چند ساله با مسيحيان و غربيان بسته مى‌شود. آنان تنها مدّت كوتاهى به اين پيمان متعهّد مى‌مانند و مدّتى بعد، آن را نقض مى‌كنند. همين امر جنگ دوم امام عصر (ع) را باعث مى‌گردد. در ميانه نبرد به ناگاه يكى از صليبيون بانگ مى‌زند كه صليب غلبه يافت. در مقابل او نيز يكى از مسلمانان فرياد برمى‌آورد كه خير، ياران و ياوران خدا غلبه يافتند. در پس اين مشاجره لفظى، خداوند به جبرئيل مى‌فرمايد: «بندگانم را درياب.» او با صدهزار ملك به يارى سپاه حق مى‌شتابد. همين مطلب درباره ميكائيل و اسرافيل نيز اتّفاق مى‌افتد كه آنان نيز به ترتيب با دويست و سيصد هزار ملك به يارى جبهه حق مى‌شتابند و اين سپاهيان تازه نفس امر را براى سپاهيان امام زمان (ع) سهل و پيروزى را براى ايشان روان و آسان مى‌سازند.[٩]

پس از آنكه دجّال به جمع آورى نيرو و پيرو پرداخت با خيل عظيمى رو به سوى مكّه و مدينه مى‌كند كه با ممانعت ميكائيل در مكّه و جبرئيل در مدينه مواجه مى‌شوند.[١٠]

روايت وفات ميكائيل پيش از جبرائيل (ع) را در قسمت قبل و ضمن حوادث پيش از قيامت ديديم كه از تكرار آن پرهيز مى‌كنيم.[١١]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. بحارالأنوار، ج ٥٤، ص ٢٢؛ ج ٥٦، ص ٥٠؛ ج ٩٤، ص ٤٧؛ ج ٦، ص ١٤٤.

[٢]. تقريرات الحدود و التعزيرات؛ تقرير بحث الگلپايگانى لمقدّس، ج ٢، ص ١٣٢.

[٣]. بحارالأنوار، ج ٥٦، ص ٢٦٠.

[٤]. بحارالأنوار، ج ٩٦، ص ٣٨٣.

[٥]. بحارالأنوار، ج ٥٦، ص ٢٥٢.

[٦]. سوره بقره (٢)، آيه ٩٨.

[٧]. سوره نازعات (٧٥)، آيه ٥.

[٨]. تفسير مجمع البيان، ج ١٠، ص ٣٢٦؛ بحار، ج ٥٦، ص ٢٥٨.

[٩]. بحار، ج ٥٦، ص ٢٦٠.

[١٠]. مصباح المتهجد، ص ٨٠٨؛ اقبال الاعمال، ج ٣، ص ٢٤٣.

[١١]. بحار، ج ٥٦، ص ٢٦٠؛ مسند احمد، ج ٣، ص ٢٢٤.

[١٢]. صحيفه سجّاديه، ص ٣٩٩.

[١٣]. ابن حجر، فتح البارى، ج ٦، ص ٢٩٣.

[١٤]. سوره فرقان (٢٥)، آيه ٣٨؛ سوره ق (٥٠)، آيه ١٢.

[١٥]. بحار، ج ١٤، ص ١٥٤.

[١٦]. شيخ صدوق، الاعتقادات فى دين الإماميّه، ص ٨١؛ معانى الأخبار، ص ٢٣.

[١٧]. بحار، ج ٥٦، ص ٢٧١.

(١٨). همان، ج ١٦، ص ٧٩.

[١٩]. محمد بن جرير الطبرى (الشيعى)، نوادر المعجزات، ص ٦٨؛ فتح البارى، ج ٧، ص ١٥٨؛ تفسير الميزان، ج ١٣، ص ٢٧.

[٢٠]. تذكره الفقها، علّامه حلّى، ج ٢، ص ٥٧٥.

[٢١]. الغدير، ج ٣، ص ١١٠ به نقل از تفسير طبرى.

[٢٢]. سيّد هاشم بحرانى، مدينة المعاجز، ج ١، ص ٤٦٧.

[٢٣]. نهج البلاغه، ج ٢، ص ١٥٥.

[٢٤]. بحار، ج ٢٢، ص ٥٣١؛ مجمع الزوائد، ج ٩، ص ٣٠.

[٢٥]. احمد رحمانى همدانى، الامام على بن ابى طالب (ع)، ص ٣٠٠ به نقل ينابيع الموده قندوزى، ج ٢، ص ٨٠.

[٢٦]. محمّد بن أحمد قمى، مائة منقبة، ص ١٣٢؛ إرشاد القلوب إلى الصواب، ج ٢، ص ٢٣٦.

[٢٧]. كافى، ج ١، ص ٤٥٧.

[٢٨]. كامل الزّيارات، ص ٢٦٥؛ بحار، ج ٤٥، ص ١٨٣.

[٢٩]. بحار، ج ٤٠، ص ٩٦.

[٣٠]. سيّد ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ص ١٤٥.

[٣١]. الملاحم وا لفتن، ص ٢٩٦.

[٣٢]. ر. ك: كتاب شش ماه پايانى، فصل سوم.

[٣٣]. معجم أحاديث الإمام المهدى (ع)، شيخ على كورانى، ج ٣، ص ٩٦.

[٣٤]. تفصيل اين مطلب را در كتاب عصر ظهور نوشته على كورانى مى توانيد، مطالعه نماييد.

[٣٥]. معجم احاديث الامام مهدى (ع)، ج ١، ص ٣٦٦.

[٣٦]. معجم احاديث الامام مهدى (ع)، ج ٢، ص ٩٢.

[٣٧]. بحار، ج ٥٤، ص ١٠٥.