بركوع رود و چون سر از ركوع بردارد نوبت ديگر فاتحه و سوره بخواند باز بركوع رود تا پنج نوبت و بعد از سر برداشتن از ركوع پنجم به سجده رود و دو سجده به جا آورد و دو ركعت دوّم را نيز به اين طريق بگذارد و بعد از آن تشهّد بخواند و سلام دهد و اين نماز را باين طريق به جا آوردن افضل است و جايز است كه در هر ركعت بعد از فاتحه يك آيه از سوره بخواند و بركوع رود و چون سر از ركوع بردارد از موضع قطع يك آيه ديگر يا زياده بى‌فاتحه بخواند و بركوع رود و هم چنين كند تا قبل از ركوع پنجم سوره و نماز تمام شود و اوّل وقت نماز كسوف و خسوف ابتداى گرفتن آفتاب و ماهست و آخر آن شروع در انجلاست و سيّد مرتضى آخر وقت را آخر انجلا مى‌داند و اگر شخصى اين نماز را در وقت ترك كند از روى عمد پس اگر تمام قرص آفتاب يا ماه گرفته شده باشد قضاى آن واجبست و اگر بعضى گرفته باشد قضا ندارد و بعضى از مجتهدين قضا را واجب مى‌دانند خواه تمام قرص گرفته شده باشد و خواه بعض و نماز زلزله در تمام عمر اداست‌[١] و در باد سياه و سرخ و امثال آن بعضى از مجتهدين برآنند كه اگر وقت نماز را نمى‌كنجد نماز ساقط مى‌شود و بعضى برآنند[٢] كه ساقط نمى‌شود و بعضى برآنند كه اگر وقت گنجايش طهارت و يك ركعت داشته باشد نماز واجبست و الّا ساقط است.

تتمّه‌

هشت امر سنّت باين نماز متعلّق است:

اوّل‌ جهر نمودن مصلّى در قرائت خواه در روز اين نماز واقع شود و خواه در شب.

دوّم‌ خواندن سورهاى طويل مانند سوره انبيا و كهف هر گاه وقت باشد.

سيّم‌ اللَّه اكبر گفتن بعد از سر برداشتن از هر ركوع مگر در ركوع پنجم و دهم كه آنجا سمع اللَّه لمن حمده بگويد.

چهارم‌ قنوت كردن بعد از ركوع پنجم و دهم‌[٣].

پنجم‌ آن كه اين نماز را در مسجد گذارند يا جائى كه سقف نداشته باشد.

ششم‌ آن كه مقدار زمان هر يك از ركوع و سجود و قنوت مساوى زمان قراءة باشد.

هفتم‌ آن كه به جماعت گذارده شود خواه همه قرص گرفته باشد و خواه بعضى.

و شيخ ابن بابويه بر آنست كه اگر همه قرص گرفته نشده باشد به جماعت گذاردن جايز نيست.

هشتم‌ آن كه اگر قبل از تمام انجلا از نماز فارغ شود نماز را اعاده كند.

و سيّد مرتضى بر آنست كه اعاده نماز در اين صورت واجبست.

و بدان كه اگر وقت اين نماز با وقت يكى از نمازهاى يوميّه جمع شود و وقت گنجايش هر دو داشته باشد در اين صورت مكلّف مخيّر است در تقديم هر كدام كه خواهد و اگر وقت يكى مضيّق باشد

[١] و احوط مبادرت در اداء آنست صدر دام ظلّه

[٢] البتّه متابعت اين بعض را نمايند صدر دام ظلّه

[٣] ظاهر اين است كه قنوت مستحب است پيش از ركوع دهم و چهارم و ششم و هشتم و دهم و اللَّه العالم صدر دام ظلّه