يازدهم‌ در غسل ترتيبى اوّل سر و گردن را بشويد و بعد از آن جانب راست را و بعد از آن جانب چپ را پس اگر شستن يكى از اين دو جانبين را بر شستن سر مقدّم دارد به اجماع آن غسل باطلست امّا اگر جانب چپ را بر جانب راست مقدم دارد در باطل بودن آن غسل خلافست بعضى برآنند كه غسل صحيح است امّا اكثر برآنند كه غسل باطل‌[٢] است.

دوازدهم‌ آن كه خود افعال غسل را به جا آورد مگر آن كه عاجز باشد چنانكه در وضو مذكور شد.

سيزدهم‌ آن كه آب بر هر يك از اعضا روان باشد پس اگر در غسل ترتيبى دست را تر سازد بر اعضا مالد غسل باطل خواهد بود و هم چنين اگر در غسل ارتماسى در زير آب نيّت كند و مقارن نيّت اصلا حركت نكند در اين صورت نيز غسل باطل است.

چهاردهم‌ تخليل نمودن آن چه مانع رسيدن آب باشد بظاهر بدن مثل انگشتر و زهگير و غيره.

پانزدهم‌ آن كه در[٣] غسل ارتماسى وقتى كه در آب فرو رود پاها را از زمين قلّتين اندكى مرتفع سازد و حركت دهد تا آب بر كف پايها برسد و اگر هر دو پا يا يك پا بر زمين قلتين چسبيده و آب بر آن نگذرد غسل باطل خواهد بود.

شانزدهم‌ بر حكم نيّت بودن از اوّل غسل تا آخر غسل يعنى قصد امرى كه منافى غسل باشد نكند مثل قصد ريا يا خنك ساختن بدن يا چرك برطرف كردن از بدن يا قصد حدث اكبر كردن در اثناى آن امّا اگر قصد حدث اصغر كند اين غسل نزد بعضى از مجتهدين باطل است و نزد بعضى باطل نيست چنانكه عن قريب به تفصيل مذكور خواهد شد.

هفدهم‌ آن كه غسل ارتماسى نكند هر گاه احرام يا روزه واجبى داشته باشد و افطار بر او حرام باشد كه آن غسل باطل است چه سر در آب فرو بردن در احرام و روزه واجب حرام است امّا اگر روزه سنّتى داشته باشد غسل ارتماسى كند صحيح است و هم چنين اگر در روزه واجب به سهو غسل ارتماسى كند آن غسل صحيح است و هر گاه شخصى باب غوطه خورد و در زير آب به ياد آورد كه روزه واجبى دارد و خواهد كه در آن وقت غسل ارتماسى كند بايد در وقتى كه خواهد از زير آب بيرون آيد نيت غسل كند و در اثناى بيرون آمدن غسل را تمام كند آن غسل صحيح است‌

امّا آن پانزده چيز كه در غسل سنّت است‌

اوّل‌ آن كه اگر از مرد يا زن انزال شده باشد قبل از غسل بول كند تا بقيّه منى يا بول بيرون آيد و اگر بول نيايد استبرا[٤] كند به طريقى كه در آداب طهارت خانه رفتن مذكور شد.

دوّم‌ آن كه چون دست در آب گذارد اين دعا بخواند بسم اللَّه و باللَّه اللَّهمّ اجعلنى من التّوّابين و اجعلنى من المتطهّرين.

سيّم‌ آن كه هر دو دست را تا به مرفق سه نوبت قبل از غسل بشويد.

چهارم‌ سه نوبت مضمضه كردن.

پنجم‌ سه نوبت استنشاق كردن.

ششم‌ مسواك كردن‌

[١] يا هر دو جانب بشويند خالى از اشكال نيست صدر دام ظلّه العالى

[٢] البتّه متابعت اكثر را نمايند بلى اگر دوباره طرف چپ را بعد از طرف راست بشويند آن غسل صحيح است صدر دام ظله

[٣] شايد مراد اين است كه بايد يك زمان آب بتمام بدن احاطه داشته باشد صدر دام ظلّه العالى

[٤] معلوم نيست استبراء به مسحات در انزال ثمرى داشته باشد صدر دام ظلّه العالى مدى الايّام و اللّيالي بحق محمّد و الال