و اگر غايط تر در چاه افتد يا خون بسيار مثل آن قدر خون كه از ذبح كردن گوسفند بيرون آيد پنجاه دلو بايد كشيد و اگر خون كم ريخته شود مثل آن قدر خون كه از ذبح كبوتر بيرون آيد ده دلو بايد كشيد و هم چنين اگر غايط خشك در چاه افتد.

و اگر موش در چاه افتد و بميرد و از هم به پاشد يا سگ افتد و زنده بيرون آيد هفت دلو بكشند.

و اگر موش از هم نپاشيده باشد سه دلو بايد كشيد.

و اگر خرگوش يا روباه يا گوسفند يا خوك يا سگ يا گربه در چاه بميرد چهل دلو بكشند.

و هم چنين اگر بول مرد در چاه ريزد.

و اگر گنجشكى در چاه بميرد يك دلو بايد كشيد.

و هر آبى كه مضاف مثل گلاب و عرق بيدمشك و غيره بمجرّد رسيدن نجاست به او نجس مى‌شود اگر چه ده كر باشد و وضو و غسل بآن صحيح نيست نزد جميع مجتهدين مگر ابن بابويه كه او تجويز وضو ساختن و غسل كردن به گلاب كرده و باقى مجتهدين تجويز نكرده‌اند

دوّم از پاك كننده‌ها زمين است‌

كه زير كفش و ته پاها را طاهر مى‌سازد و اگر پاى شخصى را بريده باشند و به جاى پا از چوب چيزى ساخته باشد زير آن چوب را نيز طاهر مى‌سازد

سيّم از پاك كننده‌ها آفتابست‌

كه طاهر مى‌سازد زمين نجس را و حصير[١] و بوريا را هر گاه نجس باشد و خشك سازد و هم چنين طاهر مى‌سازد هر چه قابل نقل و تحويل نباشد مثل درخت و ميوه كه بر درخت باشد و درها و پنجره‌ها كه داخل عمارت شده باشد و اگر از كل نجس ديوارى بطريق چينه بنا شده باشد و آفتاب بر يك روى آن بتابد و كل آن ديوار را خشك كند روى ديگر آن ديوار و اندرون او همه پاك مى‌شود

چهارم از پاك كننده‌ها آتش است‌

و آن طاهر مى‌سازد چيزى را كه انگشت‌[٢] يا خاكستر كند امّا اگر از كل نجس خشت بزنند و خشت را آجر سازند در طاهر شدن آن خلافست و هم چنين اگر از كل نجس كوزه سازند و شيخ طوسى عليه الرّحمه بر آنست كه اين هر دو ظاهر مى‌شود و اين قول قوة[٣] دارد

پنجم از پاك كننده‌ها استحاله است‌

يعنى تغيير صورت و نام شي‌ء نجس مثل آن كه منى حيوان طاهر شود يا سگ در نمك‌زار افتد و نمك شود

ششم انتقال‌

يعنى نجس از جائى به جايى نقل شود مثل خون آدمى كه به شكم پشه‌[٤] رود

هفتم انقلاب‌

مثل آن كه خمر سركه شود

هشتم نقص‌

مثل شيره انگور كه چون او را بجوشانند نجس مى‌شود و چون چهار دانك آن كم شود طاهر مى‌شود

نهم اسلام‌

و آن پاك مى‌سازد كافر را از

[١] در حصير و بوريا محلّ تامّل است صدر دام ظلّه

[٢] در انگشت احوط اجتناب است صدر دام ظلّه

[٣] بلكه طاهر نشدن قوة دارد كه صدر دام ظلّه

[٤] بشرط آن كه در عرف بگويند اين خون شپش يا پشه است صدر دام ظله