بالا گ‌يرد و بر زمين بگذارد و اگر زن باشد بر زمين گذارد. بيست و دويّم‌ آن كه چون در ركعت اوّل و سيّم در نماز چهار ركعتى سر از سجده دويّم بردارد و لمحه‌اى بنشيند و اين را جلسه استراحت گويند و سيّد مرتضى عليه الرّحمة آن را واجب مى‌داند.

بيست و سيّم‌ آن كه در جلسه استراحت تورّك كند.

بيست و چهارم‌ آن كه زن در وقت سجده پيشانى را بر جائى نگذارد كه از موى سر او چيزى فاصله شود ميانه پيشانى او و سجده‌گاه هر چند از پيشانى او آن چه واجبست كه به سجده‌گاه برسد رسيده باشد.

بيست و پنجم‌ آن كه مواضع هفت عضو برابر باشد يعنى بعضى بلند و بعضى پست نباشد و امّا تفاوت در بلندى و پستى بمقدار چهار انگشت جايز است و زياده از اين جايز نيست‌

. و امّا

آن دو چيز كه در سجود بفعل آوردن آن مكروهست‌

اوّل‌ پف كردن در موضع سجود بشرط آن كه دو حرف از آن حاصل نشود كه اگر دو حرف از آن حاصل شود حرام است و نماز باطل مى‌شود.

دويّم‌ اقعا كردن در ما بين دو سجده يعنى بر عقب پا نشستن و سرهاى انگشتان پا را بر زمين گذاشتن اين است جميع آن چه تعلّق به ركعت اوّل دارد

تتمّه در بيان احكام سجود تلاوت قرآن‌

بدان كه سجده‌هاى تلاوت قرآن پانزده است:

اوّل در سوره اعراف دويم در سوره رعد سيّم در سوره نحل چهارم در سوره بنى اسرائيل پنجم در سوره مريم ششم و هفتم در سوره حجّ كه آنجا دو سجده است هشتم در سوره فرقان نهم در سوره نمل دهم در سوره الم تنزيل يازدهم در سوره ص دوازدهم در سوره فصّلت سيزدهم در سوره و النّجم چهاردهم در سوره انشقّت پانزدهم در سوره اقرأ.

و از اين پانزده سجده چهار واجبست و آن در سوره الم تنزيل است و فصّلت و النّجم و اقرأ و يازده باقى سنت است.

و سجده وقتيست كه آيه تمام خوانده شود و در حال سجده پاك بودن از حدث و خبث و رو بقبله كردن و ستر عورت كردن هيچ يك لازم نيست امّا اولى آنست كه بر هفت عضو مقرّر سجده كند و اكتفا به پيشانى بر زمين نهادن نكند و بر چيزى كه سجده نماز بر آن جايز نيست سجده نكند و در چهار سجده واجب سنّت است كه اين ذكر بگويد:

لا إله إلّا اللَّه حقّا حقّا لا إله إلّا اللَّه إيمانا و تصديقا لا إله إلّا اللَّه عبوديّة و رقّا سجدت لك يا ربّ تعبّدا و رقّا.

و بدان كه هم چنان كه بر خواننده عزايم سجود واجبست بر شنونده نيز واجب است و تأخير آن از وقت خواندن يا شنيدن جايز نيست و اگر تأخير شود به نيت قضا به جا بايد آورد.

و بعضى از مجتهدين برآنند كه هميشه اداست پس اگر تأخير شود نيّت قضا لازم نيست‌[١]

[١] نيّت قضا و ادا ننمودن احوط است صدر دام ظلّه