مى‌شود. در باره اين سخن امام كه فرمود: «نطفه را زياد و فرزند را زيبا مى‌كند» تأمل كن كه در آن دو خاصيت براى كاسنى ذكر شده و اين دو خاصيت حاصل نمى‌شود مگر پس از تعديل رحم و پاكى آن و پس از تقويت قلب و اعصاب و پس از آن كه بدن قوت بگيرد؛ گويا كه امام همه اين منافع را با گفتن آن جمله در نظر داشته است.

تا اينجا به اين مقدار اندك از گفته‌هاى امام صادق ٧ در باره خواص و منافع ميوه‌ها و سبزيها اكتفا مى‌كنيم اين نمونه‌ها نشانگر سرشارى علم او و گستردگى شناخت او از علم طب است. اگر مى‌خواستيم تمام آنچه را كه از گفته‌هاى امام دست يافته‌ايم در اينجا بيان كنيم، اين مختصر گنجايش آن را نداشت تا چه رسد به سخنانى كه ما در كتابها آنها را نديده‌ايم.

از اين گذشته يك فرد محقق وقتى به كتاب خوردنيها و آشاميدنيها (اطعمه و اشربه) در فقه اهل بيت مراجعه كند و در آن دقت به عمل آورد و در آداب خوردن و آشاميدن چه پيش از آنها و چه بعد از آنها و چه همزمان با آنها و نيز در سخنانى كه در بيان وقت آنها و تفصيلاتى كه در باره گوشتها و حبوبات و ميوه‌ها و شيرها و روغنها و غير آنها وارد شده، دقت كند، علم فراوانى خواهد يافت و به بحثهاى با ارزشى در طب و بهداشت خواهد رسيد و اعتراف خواهد كرد كه امام صادق ٧ پيشواى متخصصان علم ابدان علاوه بر علم شرايع و اديان است و مطمئن مى‌شود كه آن حضرت مسئوليت سنگينى را بر عهده‌