تفسير سوره حجرات - قرائتى، محسن - الصفحة ٦١ - دروغ
خود مطمئن مىشود.
٨- شناسايى از طريق فرستادن بازرسى مخصوص. چنانكه حضرت على ٧ مىفرمايد: «عَينى بِالمغرب» يعنى كسى كه در منطقه مغرب چشم و ناظر مخصوص من است، چنين گزارش داده است.
اطلاعات مردمى نيز مىتواند سند اعتماد و تحقيق باشد.
حضرت على ٧ مىفرمايد: «بَلَغَنى انّك» مردم به من اين گونه گزارش دادهاند.
١٠- اعتماد ديگران. مثلًا اگر علما و مراجع تقليد به حديثى اعتماد كردند و طبق آن فتوى دادند و يا اگر مردم متديّن در نماز به شخصى اقتدا كردند، اين نوع اعتمادها را مىتوانيم تكيهگاه تحقيق خود قرار دهيم.
١١- سابقه كار نيز مىتواند راهى براى تحقيق باشد.
پيامبراسلام ٦ به مردم مىفرمود: چرا در من شك داريد؟
من كه عمرى را در ميان شما زندگى كردهام و شما همه حالات مرا ديدهايد. «فقد لَبِثتُ فيكم عُمراً»[١]
دروغ
از آنجا كه در آيه مورد بحث (آيه ٦) فرمان تحقيق و بررسى اخبار صادر شده، لازم است نگاهى به مسئله دروغ داشته باشيم؛
[١] -يونس، ١٦