الحاوى فى رجال الشيعة الإمامية - ابن ابي طي، يحيي بن حميد - الصفحة ١٩ - نوشتههاى قدما درباره ابن ابى طى و آثار او

دست خود وى گرفته است. ياقوت كه متهم به ناصبى‌گرى است،[١] قضاوت تندى بر ضد ابن ابى طى كرده است.

ابن حجر در لسان الميزان (٧/ ٤٠٩) و كتبى در فوات الوفيات ٤/ ٢٧٠- ٢٧١) بخشى از مطالب ياقوت را آورده‌اند كه از نظر مبارك خوانندگان خواهد گذشت. از اين دو،[٢] ابن شاكر كتبى، بخش دوم شرح حال ابن ابى طى را كه پيرامون آثار اوست، با دقت و طبعا به نقل از ياقوت آورده است. اما بخش نخست شرح حال كه شامل مسائل شخصى زندگى ابن ابى طى است، از كتبى فوت شده است. با اين حال و خوشبختانه اين بخش در جاى ديگرى محفوظ مانده است. و آن اين كه شهيد اول، عين آنچه را كه ياقوت از خط ابن ابى طى درباره كودكى و مسائل شخصى خود گفته بوده، در برخى از فوائد خود آورده بوده است.[٣] اين متن به دست افندى افتاده و وى آن را در رياض العلماء نقل كرده است. خطاى افندى، تنها در آن است كه تصور كرده است كه شهيد اين متن را از معجم البلدان گرفته، درحالى‌كه از معجم الادباء بوده است. وى پيش از عبارت ياقوت مى‌نويسد: «الشيخ يحيى بن ابى طى احمد بن الطائى الحلبى كان من مشاهير علماء اصحابنا الامامية و صاحب التصانيف فى اقسام العلوم و كان فى حدود الست مائة. قال ياقوت فى معجم البلدان و قد حكاه عنه الشهيد فى بعض فوائده كما وجدته نقلا من خطه الشريف». عبارت ياقوت بنا به نقل شهيد اول‌

[١] . وفيات الاعيان،( ابن خلكان، تحقيق احسان عباس)، ج ٦، ص ١٢٦؛ لسان الميزان، ج ٧، ص ٣٦٢، ش ٩١٦٠؛

[٢] . كاهن نوشته است كه صفدى اين بخش از معجم الادباء را حفظ كرده كه البته تا اين زمان، از چاپ مجلد ٢٨ الوافى بى‌خبريم؛ اما ايشان به نسخه خطى ارجاع داده‌اند. نك:E ٢١ ,vol ٣ .p ,٣٩٦ ايشان اشاره‌اى به اين كه مطلب ياقوت كه در فوات الوفيات و رياض آمده، ندارند.

[٣] . مقصود مجموعه‌اى است كه به نام مجموعه جبّاعى شهرت دارد. علامه سيد محسن امين نيز متن اين شرح حال را به نقل از آن مجموعه در اعيان- ج ١٠، ص ٢٨٦- آورده است.