ب) ايصال رزق بدون سعى بر خداوند واجب نيست، مگر براى كسى كه توكل خود را بر خدا بنمايد؛ به خاطر اين آيه: «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ‌ (الطلاق: ٣) هر كس بر خدا توكل كند كفايتش مى‌كند. ولى توكل در همه امور با طلب اسباب منافات ندارد.[١]

ج) مطلقا واجب نيست، بلكه ايصال رزق تفضل است و احسان.[٢]

در قرآن مى‌فرمايد: هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ .. (: الملك: ١٥). فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ .. (الجمعة: ١٠).

اگر سعى در حصول رزق مدخليت نمى‌داشت امر به طلب نمى‌فرمود، و ما تفصيل اين موضوع را در كتاب‌هاى ديگر خود آورده‌ايم، ولى مناسب اين بحث را به ذكر يك حديث شريف كه به چندين سند و متن روايت شده است، ختم كنيم؛ رسول خدا مى‌فرمايد: «أَلَا إِنَّ الرُّوحَ الْأَمِينَ نَفَثَ فِي رُوعِي أَنَّهُ لَا تَمُوتُ نَفْسٌ حَتَّى تَسْتَكْمِلَ رِزْقَهَا فَاتَّقُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَجْمِلُوا فِي الطَّلَبِ وَ لَا يَحْمِلَنَّكُمُ اسْتِبْطَاءُ شَيْ‌ءٍ مِنَ الرِّزْقِ أَنْ تَطْلُبُوهُ بِشَيْ‌ءٍ مِنْ مَعْصِيَةِ[٣] اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَسَمَ الْأَرْزَاقَ بَيْنَ خَلْقِهِ حَلَالًا وَ لَمْ يَقْسِمْهَا حَرَاماً فَمَنِ اتَّقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ صَبَرَ أَتَاهُ اللَّهُ بِرِزْقِهِ مِنْ حِلِّهِ وَ مَنْ هَتَكَ حِجَابَ السِّتْرِ وَ عَجَّلَ فَأَخَذَهُ مِنْ غَيْرِ حِلِّهِ قُصَّ بِهِ مِنْ رِزْقِهِ الْحَلَالِ وَ حُوسِبَ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَة.[٤]

جبرئيل به من خبر داد كه هيچ كس نمى‌ميرد تا رزق خود را كامل بدست نياورد، پس از خدا بپرهيزيد و در طلب رزق نيكو باشيد و دير رسيدن رزق شما را وادار نكند كه به نافرمانى خداوند آن را طلب كنيد، همانا خداوند تبارك و تعالى رزق‌ها را ميان خلقش به حلال تقسيم كرده است نه به حرام، پس كسى كه تقواى الهى پيشه سازد و صبر كند، رزقش را خدا از حلال مى‌رساند و كسى كه بى حيايى و پرده درى‌

[١] در يك روايت آمده است: وَ اعْقِلْ رَاحِلَتَكَ وَ تَوَكَّلْ‌[ على الله‌]؛ يعنى با توكل زانوى اشتر ببند.

[٢] به صفحه ٥٨ لئالى الاخبار شيخ محمد نبى توسيركانى( ره) مراجعه شود.

[٣] [ ان تطلبوه بمعصية الله‌]

[٤] كلينى، محمد بن يعقوب، الكافى( ط- الإسلامية)- تهران، چاپ: چهارم، ١٤٠٧ ق.، ج ٥؛ ص ٨٠.