مى‌كنيم و شبهات آنان را حل مى‌كنيم و به اغراض پنهانى آنان كارى نداريم؛ «لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى‌ مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ» و مطالب عمده‌ى اين مقصد در هفت فصل بيان مى‌گردد.

فصل اول: پندار محمد بن عبد الوهاب در باره شرك‌

محمد بن عبد الوهاب (١١١٥- ١٢٠٦ ه بنا به قولى) در رساله كشف الشبهات؛[١] گفتارى دارد كه ما در اين‌جا چكيده مطالب عمده او را ذكر مى‌كنيم و بعداً اشتباهات او را توضيح مى‌دهيم:

١- مردمى‌كه رسول خدا (ص) بر آنان مبعوث شد عبادت خدا را مى‌نمودند، حج بجا مى‌آوردند و به نام خدا مال مصرف مى‌كردند، و خدا را زياد ياد مى‌كردند.[٢] ولى در پهلوى اين كارها برخى از مخلوقات مانند عيسى و ملائكه و غيرهم را در ميان خود و خدا واسطه مى‌گردانيدند، و مى‌خواستند به توسط آنان به خدا نزديك شوند.

به عبارت ديگر مشركان زمان پيغمبر (ص) به توحيد خالقيت و رازقيت و مدبريت خداوند قايل بودند.[٣] و او را زنده كننده و ميراننده مى‌دانسته‌اند، و همه آسمان‌ها و زمين‌ها و موجودات آسمانى و زمينى را مخلوق و فرمانبر و زير تصرف و تسلط خداوند مى‌دانستند و اين موضوع به آيات زير ثابت مى شود:

قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ مَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ‌ (يونس: ٣١)؛ بگو كى به شما از آسمان و زمين روزى مى‌دهد، آيا كى مالك سمع و بصرهاى شما است و كى زنده را از مرده‌ى و مرده را از زنده بيرون مى‌آورد، پس زود است كه بگويند الله، پس بگو آيا (از عذاب او) نمى‌پرهيزيد؟!.

قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيها إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ... (المؤمنون: ٨٤- ٨٩)؛ بگو زمين و آنچه در اوست از كيست اگر مى‌دانيد به زودى خواهند گفت از براى خدا، بگو آيا متذكر نمى شويد؟

بگو كى پروردگار آسمان‌هاى هفت‌گانه و عرش بزرگ است به زودى خواهند گفت براى خدا، بگو پس چرا نمى‌پرهيزيد، بگو مالكيت هر چيز به دست كيست كه پناه مى‌دهد و پناه ده داده نمى شود، بر خلاف او اگر مى‌دانيد به زودى خواهند گفت براى خدا، بگو (از) كجا مسحور مى شويد.

[١] متن عربى كتاب نزد نگارنده موجود نبود و از ترجمه فارسى آن بنام« ازاله شبهات» نقل مى شود.

[٢] حج مشركين مطابق مناسك اسلامى نبوده و دليلى نياروده كه مشركين خدا را زياد ياد مى كرده‌اند، و صدقه مى‌داده‌اند.

[٣] بعدا مى فهميد كه درين بيان گزافه گويى شده است.