مراد جلوگيرى مى‌كند و چون در مقابل خداوند قهار مزاحم تصور نمى‌شود (وَ اللَّهُ غالِبٌ عَلى‌ أَمْرِهِ) تخلف مراد او از اراده‌اش مطلقا و در همه موارد غير ممكن است‌ (إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ)

(فصل دوم) اراده بمعناى قصد و تصميم است كه پس از تصور يك شئ و تصديق بنفع آن و پيدا شدن شوق تحقق مى‌يابد و مشيّت بمعناى خواست است اين اراده و مقدمات آن، چنانچه در علم كلام توضيح داده شده است درباره خداوند مجرد از جسم و ماده و خواص جسمانى منتفى و غير معقول است لذا متكلّمين و دانشمندان عقايد در تفسير اراده نظريات گوناگون ديگرى دارند.

يكى از مباحث مربوط به اراده حق‌تعالى اينست كه آيا اراده او حادث است يا قديم، عين ذات اوست يا زائد بر ذات و بحث درازى است كه نگارنده در كتب كلامى خود بشكل دقيقى از آن بحث كرده است. مقتضاى روايات وارده از ائمه اهل البيت (ع) اينست كه اراده خداوند عين ذات او نيست قديم نيست بلكه حادث است و بعبارت ديگر اراده خداوند از صفات فعليه است نه از صفات ذاتيه و معناى اراده احداث و ايجاد است (ارادته احداثه) اينكه اراده همانند علم و قدرت از صفات ذاتى حق نيست بلكه حادث است از نظر دلالت آيات قرآن مجيد ترديدناپذير است.

(فصل سوم) كائنات در اول ايجاد و در بقاى خود لحظه به لحظه محتاج به افاضه و افاده واجب الوجود است و مجرد وجود اول اشياء دليل استغناى آنها در بقاى‌شان نمى‌شود، علت احتياج موجودات امكان آنها است كه براى هميشه باقيست و اين موضوع در فلسفه بطور قطعى به اثبات رسيده است.

(فصل چهارم) علل بر دو گونه است طولى و عرضى علل طولى عبارت از دو سه علت مرتب براى يك معلول است مانند اينكه باد علت آمدن ابرها مى‌شود ابر علت باران، باران علت زراعت و زراعت علت ميوه و خوردن ميوه سبب سير شدن گرسنه مى‌گردد، مى‌بينيد سير شدن يك حادثه است كه‌